Ik ben regelmatig in gesprek over de rol van sociale media in leerprocessen. Soms hoor ik dan: ‘mmm, ja, maar twitteren is toch geen leren? De berichtjes zijn veel te kort!’. Je visie op leren bepaalt hoe je naar sociale media kijkt. Als je vanuit de stroming van behaviorisme naar twitter kijkt, zal het niet zo relevant zijn. Echter, als je vanuit het sociaal-constructivisme denkt is het veel makkelijker om twitteren te zien als onderdeel van leren (en iets wat je bij professionals zou moeten stimuleren!). Een goede samenvatting van verschillende stromingen wordt gegeven door Paul Keursten in het artikel: ontwikkeling van leren in organisaties. Op basis van dit artikel kijk ik naar de stromingen en wat mensen van twitter zullen vinden.

Keursten beschrijft 5 stromingen:

• Behaviorisme: leren als programmeren van gedrag. Dit doe je door het aanbieden van situaties, voordoen en oefenen van gewenst gedrag. Een voorbeeld hiervan is een cursus ‘feedback geven’. Je kunt mensen aanleren wat de juiste manier van feedback geven is. Twitter zal niet snel als belangrijk worden gezien, omdat je gedrag vooral face-to-face moet oefenen (hoewel er ook onderzoek is dat het ook innovatief via webcam kan).
• Cognitivisme: leren als informatieverwerking, waarbij het denken en denkproces centraal staat. Door het cognitivisme hebben we het onderscheid tussen kennis, vaardigheden en houding scherper gemaakt. Deze benadering zie ik wel terug in veel congressen, waar de expert de deelnemers op de hoogte brengt van de nieuwste inzichten. Hoewel ik me hier soms over verbaas, blijft dit blijkbaar een vorm die goed werkt voor veel mensen. Twitter zal hierbij interessant als mensen maar linken naar artikelen delen.
• Pragmatisme: leren door te doen. Deze benadering zie ik goed terug in bv. 23dingen.nl, een programma waarbij mensen over 23 nieuwe web2.0 tools kunnen leren door ze zelf toe te passen en ze te ervaren. Binnen deze stroming zal twitter ook niet zo belangrijk gevonden worden, want het gaat om de praktijk.
• Constructivisme: leren door het ontwikkelen van een uniek wereldbeeld op basis van alle ervaringen. Leren is hierbij een proces waarbij een professional kennis toevoegt aan al aanwezige kennis. Bij deze stroming is zelfstandigheid en zelfsturing belangrijk zijn. Hierbij wordt twitteren al wel interessant, tenslotte kun je via twitter zelf kiezen wie je volgt, welke informatie je eruit filter.
• Sociaal-constructivisme: leren door samenwerken. In deze stroming is leren het resultaat van interacties tussen personen. Bij deze stroming is leren in netwerken en communities belangrijk. Ik ben zelf wel een aanhanger van deze stroming en moet altijd wennen als anderen het belang van communities niet zien. Deze mensen zien twitteren als een belangrijk onderdeel van een leerproces. Tenslotte bouw je via Twitter je netwerk op/uit en kun je relaties onderhouden.

Een aanvulling: Keursten had het nog niet over connectivisme, een stroming ontwikkeld door Siemens. (dank aan Ger Driesen voor deze aanvulling).

• Connectivisme: is ontwikkeld omdat de vorige stromingen niet beinvloed waren door de mogelijkheden geboden door de technologie. Bovendien richten ze zich op het individue en niet op bv. leren in organisaties. Volgens Siemens is leren een proces wat chaotisch verloopt, en niet onder de controle van een individu. Connectivisme kan worden samengevat als ‘Ik gebruik de kennis van mijn netwerk’. Bij deze stroming is Twitter een bron van serendipiteit en zelf-organisatie.

Wanneer je het gaat hebben over het gebruik van Twitter of Yammer (een interne twitter tool) binnen je organisatie is het daarom belangrijk om dit te doen in de context van je theorie achter de leerinterventies. Anders wordt het een ‘wellus’ ‘nietus’ discussie. Op welke manier kijk jij naar leren en ontwikkelen?

andere dienst

Inmiddels ben ik via Linkedin bij acht discussiegroepen aangesloten. Niet alle discussies zijn interessant, maar via collega’s heb ik het afgelopen jaar wel een aantal handige tips en inzichten in mijn werk kunnen toepassen. Zo heeft de discussie over het wel of niet indienen van een aanvraag voor BTW-vrijstelling me meer inzicht gegeven uit informatie die ik via collega’s en discussies kreeg, dan via de instantie waar ik mijn aanvraag moest indienen.
Vandaag viel mijn oog op een artikel van Marjan Peer, waar ze meer vertelt over de kracht van sociale netwerken. Ze geeft aan aantal handige tips om jezelf online te profileren:
• Start niet alleen je eigen website (met blog)
• Maar meld je ook aan bij sociale netwerken
• Kies een netwerk gericht op vrienden en familie
• Kies een netwerk gericht op business
• Let erop dat beide profielen niet te ver uiteen lopen
• Vul eventueel aan met een Twitter-account
• Koppel je blog en je getwitter aan je sociale netwerken, zodat ze overal verschijnen

De meeste tips pas ik inmiddels al toe. Het biedt mezelf de mogelijkheid om me te profileren en via collega’s verkrijg ik nuttige inzichten voor mijn werk. Toch is het belangrijk een afweging te maken waar te beginnen en tot hoever je gaat. Sociale netwerken zijn handig en praktisch, maar regelmatig onderhoud is wel geboden!

andere dienst

Ik heb nu aan drie Twitterchatsessies meegedaan. De eerste was ik te laat, ik kwam tegen het einde ‘aanzetten’. De tweede kon ik echt niet volgen, al de losse berichtjes. Ik ben afgehaakt. Driemaal is scheepsrecht en de derde keer was het wel grappig. Het was de chatsessie die Catharinus Doornbos, Trainer bij Station-to-Station en initiatiefnemer van Discussie Dinsdag elke dinsdag tussen 12 en 2 organiseert over ICT en onderwijs. Ik had wel het gevoel dat je vooral met de facilitator praat en minder als groep. Ik heb Rinus geïnterviewd over zijn manier van faciliteren van een twitterchat…

Waarom ben je begonnen met het faciliteren van Twitterchats?

Het begon met een filmpje, dat ik tegenkwam, over Teacher Tuesday in de VS. Leerkrachten, die discussieerden via Twitter. Door een hashtag (#) te gebruiken in alle tweets, was de discussie voor iedereen te volgen. In deze discussies kwam ik geweldige ideeën tegen en heel veel handige websites met tal van bronnen en tools voor het onderwijs. Ik schreef er een artikel over op het Edublog van Netwijs, de onderwijsafdeling van Station-to-Station. Ik sloot gekscherend af met de opmerking, dat we in Nederland wel een Discussie Dinsdag zouden kunnen beginnen. Daarop kreeg ik enkele reacties binnen. Omdat we het bij ons op de afdeling juist hadden gehad over innovaties op het gebied van onderwijs en ICT en daar meer aandacht aan wilden besteden, heb ik mijn collega’s opgeroepen mijn idee te steunen.

Hoe heb je het aangepakt om discussiedinsdag te starten?

Vervolgens heb ik een startdatum en tijdstip gekozen en ben die bijna elke dag via Twitter gaan communiceren met de te gebruiken hashtag #netwijs. Dat leverde nieuwe reacties op. Het aantal actieve deelnemers groeit langzaam. Het aantal volgers ongetwijfeld ook. Dat meet ik af aan de reacties achteraf en de toename van persoonlijke volgers tijdens de discussie. Vooralsnog zijn de deelnemers vooral mensen, die zich op de één of andere manier als professional bezighouden met onderwijs en ICT, maar niet meer zelf voor de klas staan. Nog weinig leerkrachten. Misschien door het tijdstip, misschien door onbekendheid.

Hoe faciliteer je de chat zelf tussen 12 en 2 uur?

Als discussieleider start ik de discussie met een vraag of stelling. Vervolgens probeer ik door te vragen op reacties van deelnemers of breng juist een tegengestelde vraag of mening in. Wat dat betreft is het niet anders dan een face-to-face-discussie leiden. De extra handicap is, dat je maar 140 karakters kunt gebruiken in je tweet of eigenlijk nog minder omdat je ook de hashtag en dergelijke moet gebruiken. Je moet dus heel erg to-the-point zijn. Voordeel is wel, dat je geen andere prikkels hebt, zoals gezichtsuitdrukkingen, gebaren of mensen die door elkaar praten. Iedereen komt nu gelijkwaardig aan het woord en je bent vrij om te reageren op wie je wilt. Ik zorg ook, dat ik ingelezen ben in het onderwerp en aantal leuke links paraat heb om tijdens dode momenten in de discussie te gooien. Ook tijdens de discussie ben ik regelmatig aan het zoeken op internet. Tijdens een gewone discussie heb je die gelegenheid niet. Nu kun je alles zo teruglezen wat je hebt gemist. Daarmee is het veel dynamischer.

Ben je tevreden over de chats?

Het resultaat tot nu toe is, dat ik mijn netwerk flink heb uitgebreid met mensen, die ik anders nooit ontmoet zou hebben! We delen kennis met elkaar over de muren van de school en het bedrijf heen en over de landsgrenzen heen. Daarnaast staat ons weblog veel meer in de belangstelling. Door de naam van onze afdeling als hashtag (#netwijs) te gebruiken, zorgen we voor naamsbekendheid en zetten we een imago neer, namelijk dat we kennis hebben van onderwijs, ICT en innovatie.

Wil je een keer meedoen met discussie dinsdag? Kijk dan op deze pagina van discussiedinsdag op ga gewoon naar Twitter tussen 12 en 2 en volg de hashtag #netwijs.

andere dienst