Als facilitators hebben we reeds meerdere malen de kracht van een online start bij een langer lopend leertraject ervaren. Wat kan de meerwaarde zijn?

• Als facilitator krijg je goed zicht op de vragen, ervaringen en behoeften die in de groep aanwezig zijn. Op basis hiervan kun je het leertraject veel gerichter ontwerpen.
• Deelnemers leren elkaar online al enigszins kennen, wat de start in een eerste f2f bijeenkomst echt anders maakt.
• Online kun je al een paar inhoudelijke discussies voeren of werken aan een opdracht. De f2f bijeenkomst gebruik je dan voor reflectie en gezamenlijke betekenisgeving.

En wat we tevens vaak zien is dat de dynamiek in de groep een karakter krijgt van cocreatie en collectief leren. Deelnemers komen vanaf het begin met elkaar in contact, leren elkaars wensen en behoeften kennen en vinden elkaar op basis van kennis en ervaring. Ze hebben invloed op de inhoud en vormgeving van het leertraject. En als facilitator vervul je deels de rol van mededeelnemer. Wel vraagt een online start om een zorgvuldige voorbereiding en ontwerp. Wat hebben wij gedaan voor dit leertraject?

Een sfeervolle en helder ingerichte online omgeving

Allereerst hebben we ruim aandacht besteed aan het inrichten van de online leeromgeving. We zijn inmiddels aardig bedreven in NING en krijgen daar vlot veel in voor elkaar. We hebben de omgeving een uitstraling gegeven die we vinden passen bij de leergang, de startpagina zo ingericht dat deze een heldere handreiking is voor deelnemers zodra ze in de omgeving komen, en pagina’s aangemaakt waar we de komende tijd mee gaan werken. Kortom: een duidelijke en gestructureerde indeling die we als basis in de leergang kunnen  gebruiken.

Kennismaking

Belangrijk bij de start van online leren vinden we de onderlinge kennismaking, zowel op persoonlijk als professioneel vlak. De volgende activiteiten gebruiken we daartoe deze keer:

• Deelnemers krijgen bij aanmelding de vraag om een paar vragen te beantwoorden. Denk hierbij aan vragen als: waar ben je momenteel professioneel mee bezig? Welk boek lees je? Wat fascineert je aan sociale media? De antwoorden te samen vormen de basis voor een persoonlijk profiel. We kiezen de vragen zo dat ze een eerste beeld geven van wie de deelnemer is en dat er aanknopingspunten zijn om makkelijk contact te maken. De deelnemersprofielen vormen een belangrijk vertrekpunt voor onderlinge kennismaking en verbinding.
• Daarnaast krijgen de deelnemers in ‘de open space’ (de plek waar we gedurende de leergang met elkaar in gesprek gaan over allerhande onderwerpen die spontaan in de groep opkomen) de uitnodiging om zich uitgebreider voor te stellen aan de hand van een zelf gekozen foto. Een foto die iets over jezelf zegt. Mooi om te zien is dat dit deelnemers stimuleert om zowel iets op persoonlijk als op professioneel vlak te zeggen. Vaak verhalend of metaforisch.
• En we hebben er voor gekozen om deelnemers in kleinere samenstelling te laten kennismaken, door al met elkaar aan een opdracht te werken. De groep is opgesplitst in 3 ‘bungalows’: een informele ontmoetingsplek met een goed koffiezetapparaat, een open haard en een grote, gezellige keukentafel. De plek voor verdere uitwisseling en gezamenlijk werk. De opdracht is om als groep een social media tool te kiezen waar je met elkaar nieuwsgierig naar bent en waar je graag eens mee experimenteert. Drie reflectievragen zijn leidend voor de inrichting van het experiment, met de vraag om een terugkoppeling van de opbrengst te verzorgen op de eerste f2f bijeenkomst.

Structuur

Een fysieke bijeenkomst heeft over het algemeen een duidelijke agenda en werkvormen om onderlinge interactie en samenwerking te ondersteunen. Hoe geef je dit online vorm? Op een vaste plek op de startpagina vind je als deelnemer de opdrachten van deze week. Met handige linkjes om gelijk op de plek te komen waar je met een specifieke opdracht aan het werk kunt. Elke maandag passen we dit aan, en we attenderen deelnemers hier tevens op middels een email. De opdrachten werken we zo duidelijk mogelijk uit middels hulpvragen en voorbeelden. En een andere vorm van structuur vormen de drie focuslijnen:  eigen gebruik, tools & trends en leren & veranderen. Voor elke focuslijn hebben we een plek in het forum aangemaakt, waar inhoudelijke discussies gaan plaatsvinden. In de eerste online week richten we ons op de eerste lijn, eigen gebruik, met de vraag welke tools je als deelnemer veel gebruikt en wat daarvan voor jou de waarde is.

Aantrekkelijk qua inhoud

Wat we tevens belangrijk vinden is dat je als deelnemer ook aantrekkelijke inhoud vindt als je in de leeromgeving komt: artikelen, video’s, suggesties voor boeken, job-aids, links naar websites en weblogs. Ook bij de start van een discussie in het forum, of bij de formulering van een opdracht proberen we achtergrondinformatie te geven of suggesties voor verdere orientatie. En op allerlei plekken de mogelijkheid om dit met elkaar verder uit te bouwen.

Naast het inrichten en ontwerpen is faciliteren van online leren cruciaal. We hebben onszelf als facilitators verdeeld over de deelnemers: een prettige manier van werken omdat we daardoor met 3 of 4 deelnemers in nauw contact staan. We zijn hierdoor voortdurend goed op de hoogte van wat er online gebeurt. Missen we een deelnemer al enige dagen? Stagneert een discussie die wel van belang is voor deze week? Ontstaat er ergens een waardevol idee dat net iets meer aandacht nodig heeft om ook door andere deelnemers gezien te worden? Wat we hierin gaan tegenkomen en hoe we gaan reageren op situaties zal de komende tijd leren. Een mooie aanleiding om dit voor onszelf eens goed bij te houden. In een volgende blogpost meer over onze manier van faciliteren en interventies die we doen!

andere dienst

De rol van de online facilitator

De aanwezigheid van een online facilitator (ook wel ‘moderator’ genoemd) is essentieel om het meeste uit de groep te krijgen en het proces te bewaken. De begeleider is degene die de groepsleiders en de deelnemers alert houdt. In het geval een discussie tot stilstand komt, of als een van de probleemeigenaren niet reageert, speelt de facilitator de rol van ‘informele animator’, die groepsleden individueel aanspreekt om te checken wat hij of zij stil houdt.  Meestal gebeurt dit door een e-mail of een informeel telefoontje of chat. Het bouwen aan relaties is één van de bekwaamheden van de online facilitator. De begeleider stimuleert ook de deelnemers om te reageren op discussies door mensen op hun specialiteit of expertise aan te spreken. Ervaring in groepsdynamiek en het observeren en herkennen van patronen in interactie biedt ook een meerwaarde. Het samenvatten van discussies, het erkennen van de gevoelens van mensen en deze koppelen aan de doelstellingen van een online bijeenkomst zijn andere belangrijke taken voor de online facilitator.  Hier zitten veel paralellen in met face-to-face faciliteren.

Het verschil zit oa. in de drempel om weg te lopen/klikken die online hoger is, de focus op de inhoud versus focus op groepsdynamiek, de mate waarin je aandacht moet besteden aan duidelijkheid van communicatie. De grootste uitdaging is het omgaan met de non-verbale uittingen van deelnemers.  Omdat face-to-face contact ontbreekt,  richt de online facilitator zich op het lezen van berichten en woorden waar emoties uit te destilleren zijn. Bij teleconferentie gesprekken zal  de online facilitator letten op de intonaties van stemmen en hoe mensen op elkaar reageren.   Passie en kennis over het gebruik van sociale media is een belangrijke vereiste bij het opzetten van een online discussie proces. Inzicht in de ‘voordelen’ en de ‘valkuilen’ van de e-tools  zijn belangrijk om de klant van dienst te zijn bij de opzet van een online uitwisseling.

Succesfactoren

Er zijn zeven factoren, die bijdragen aan een succesvolle virtuele uitwisseling bij kleinschalige groepen.  Op basis van vele jaren ervaring met online uitwisseling  komen we tot een lijst van 7 belangrijke factoren, die aan het succes van een succesvolle online uitwisseling bijdragen. De presentie van een online moderator (deze rol kun je ook facilitator of procesbegeleider of leider noemen) is essentieel om het meeste uit de groep te krijgen en het proces gaande te houden.

Zeven succesfactoren

1.  Mensen zijn gemotiveerd om te leren en tijd te investeren: Mensen hebben een vraag of onderwerp in te brengen, wat ze emotioneel raakt of ‘s nachts wakker houdt, waar ze mee worstelen. Ze zijn gemotiveerd om te leren. Mensen voelen zich geïsoleerd en zijn op zoek naar gelijken of collega’s met wie ze zich veilig voelen in het delen van gedachten en gevoelens. Mensen zien de meerwaarde van deelname in als zijnde de moeite waard in investering van hun tijd. Een beloning aan het eind is stimulerend. Bijvoorbeeld deelname aan een face-to-face conferentie, een publicatie in een belangrijk tijdschrift, een uitgebreid netwerk, nieuwe kennis, tips of trucs voor het werk.

2.  Het onderwerp is van belang voor de organisatie: Leiders of managers hebben interesse in het leerproces. Zij zorgen voor ruimte voor online deelname. Een voorbereidingsbijeenkomst met de belangrijkste leidinggevenden en  ‘ambassadeurs van sociale media’ bij de voorbereidingen kan daarbij helpen

3. Deelnemers kunnen makkelijk omgaan met de tools of willen dit leren: De keuze voor tools waar veel mensen al mee bekend zijn heeft veel voordelen. Het is essentieel dat meer dan 80 – 90 % van de deelnemers zich comfortabel voelt met de e-tools die worden toegepast.  Als een kritieke groep afhaakt in de discussies gaat de meerwaarde in veel gevallen verloren. Ervaring leert dat als de motivatie (1) groot genoeg is, mensen ook bereid zijn het omgaan met nieuwe tools te leren. In dit geval moet er een goede helpdesk zijn.

4. De facilitator heeft voldoende tool-kennis en ervaring: begeleider heeft voldoende technische kennis over de te gebruiken sociale media, zodat deze daarmee in staat is hier optimaal gebruik van te maken, en anderen op te leiden en te begeleiden bij het proces.

5.  Investeren in persoonlijke relaties en vertrouwen: ook online zijn relaties en emoties belangrijk. Het is handig als iemand uit het facilitator team een persoonlijke relatie heeft of opbouwt. Deze persoonlijke contacten zijn essentieel in het helpen van passieve deelnemers om actief te worden in een later stadium van de online uitwisseling. Door groepswerk kunnen deelnemers online persoonlijke relaties opbouwen;

6. Er is duidelijkheid over doel, ritme en timing: De timing en het doel van een online evenement is belangrijk. Een online evenement negen maanden voorafgaande aan een face-to-face bijeenkomst genereert geen hoge deelname. Het creëren van een online discussie twee tot vier weken voor een bijeenkomst heeft meer kans om succesvol te zijn in het genereren van momentum. Een eendaagse brainstorm kan soms succesvoller zijn dan 4 weken brainstormen. Bij een continue uitwisseling helpt het een ritme te creëren, zoals bijvoorbeeld een maandelijkse teleconferentie.

7. Er wordt feedback verzameld en bijgestuurd. Online kun je geen non-verbale signalen lezen. Daarom moet je nog regelmatiger momenten van evaluatie inbouwen in het proces, zoals korte polls. Deelnemers hebben zo de mogelijkheid om feedback te geven wat werkt en wat in het proces verbeterd kan worden. Deze momenten van terugkoppeling vergroten de betrokkenheid en het eigenaarschap in het proces;

Slot

Online faciliteren is niet eenvoudig,  maar zeker een uitdaging om je in te bekwamen. Niet alleen zijn specifieke competenties van een face-to-face facilitator vereist, maar ook virtuele vaardigheden zijn een nieuwe eis van de ‘moderne facilitator’.   Hun gereedschapskist omvat sociale en technische vaardigheden,  evenals het vermogen om de groep te betrekken op een virtuele reis. Een online facilitator blinkt uit in multi-tasking.  Online faciliteren is inderdaad een kunst!

Voor meer literatuur over online faciliteren lees  ‘En Nu Online – Joitske Hulsebosch en Sibrenne Wagenaar,  pagina 177 – 258‘   en  ‘Facilitation Online  - Stephen Thorpe’

andere dienst

De ‘Facilitator en sociale media‘ was het centrale thema van een workshop, die werd georganiseerd door de International Association of Facilitators – Benelux op 19 mei 2011 in Seats2Meat te Utrecht. De twee auteurs van het boek ‘En_Nu_Online‘, Sibrenne Wagenaar en Joitske Hulsebosch deelden hun ervaringen over hoe de hedendaagse facilitator sociale media kan integreren in (leer)processen. ‘Hoe de rol van de online facilitator in te vullen?’ was een van de belangrijkste onderwerpen tijdens deze workshop.

Zie video: Foto impressies workshop ‘Facilitator en sociale media’

‘Vijftig procent van een online facilitators’ communicatie is buiten een virtuele discussie ‘, zegt Sibrenne Wagenaar. ‘Wanneer een online discussie plaats vindt, heeft de facilitator regelmatig contact met individuele deelnemers. Bijvoorbeeld: Je hebt een chat gesprek via de skype, hoe het met iemand gaat, als hij net is teruggekomen van een twee weekse reis en stil in een discussie is geweest. Of je benadert iemand op zijn expertise, als je weet dat hij in de afgelopen week een interessante workshop heeft bijgewoond en enthousiast is of hij daar informatie over wil delen. Een online facilitator is voortdurend bezig individuen uit de groep te betrekken en te activeren om daarmee het groepsproces te optimaliseren.’

‘Een online facilitator is de sleutel persoon die het proces gaande houdt’, vertelt Joitske Hulsebosch. ‘Hij moet niet alleen weten over groepsdynamiek, maar ook kennis en vaardigheden hebben met sociale media. De literatuur (Jane Hart) onderscheidt drie modellen over hoe social media in leertrajecten kunnen worden ingepast’;

1. Wrap Around Model; Bij deze wordt sociale media gebruikt voor, tussen en na de face-to-face bijeenkomsten. Bijvoorbeeld er wordt een gezamenlijk blog gebruikt voor het verzamelen van de verwachtingen voor een workshop of deelnemers introduceren zich aan elkaar.

2. Geïntegreerd model: De primaire focus van het leerproces is de inhoud. Een online community platform functioneert als een ontmoetingsplaats, waar informatie, bronmateriaal en discussies worden gedeeld. Tussen de face-to-face bijeenkomsten en online discussies, maken mensen gebruik van het platform voor het doen van specifieke taken en opdrachten. Toepassingen zoals Blackboard, Moodle of wiki platforms worden regelmatig gebruikt bij een dergelijk model.

3. Samenwerking model: Sociaal leren en samenwerking vormen de basis van dit leerproces. Inhoud en nieuwe kennis wordt gecreëerd door de deelnemers. Brainstormen, co-creatie en intensieve samenwerking karakteriseren de groepssamenwerking. Gereedschappen zoals Google doc’s, wiki, discussiegroepen en skype worden toegepast in dit model.

‘Het faciliteren van een online discussiegroep duurt gemiddeld een halve dag per week’, zegt Joitske Hulsebosch.
Andere rollen van een online facilitator zijn:
• Discussies samenvatten
• Deelnemers om regelmatig feedback over het verloop van het proces te vragen (monitoring & evaluatie)
• Deelnemers helpen bij de voorbereiding van de belangrijke vragen, onderwerpen of case studies en opzetten van het (online) proces
• Begeleiding van de opzet van de organisatie en creatie van eigenaarschap in de groep
• Creëren van een veilige sfeer door het handhaven van de gedragsregels
• Bewaken van het ritme en de tijdspanne van de discussies
• Sfeer en energie in de groep houden door het prikkelen van fun en energizers
• Zorg dragen dat de technische functionaliteiten werken en dat aan de randvoorwaarden zijn voldaan.

‘Natuurlijk zijn er veel overeenkomsten met een face-to-face facilitator‘, zegt Joitske Hulsebosch. ‘Uiteindelijk gaat het om het opbouwen van relaties en vertrouwen! ‘

Meer informatie over de publicatie ‘En_Nu_Online‘ kun je lezen het blog van Simon Koolwijk. Meer over Joitske’s en Sibrenne’s diensten over online faciliteren kun je lezen op ‘Online Faciliteren en Meer’.

IAF-Benelux organiseert haar jaarlijkse conferentie op 23 september 2011 in Kontakt der Kontinenten te Soesterberg. Het hoofdthema van de conferentie is ‘Faciliteren ALS {2e} Beroep. Mensen kunnen zich registreren via de website van IAF-Benelux en ‘Faciliteren als {2e} Beroep‘.

andere dienst

We komen steeds meer trainers en facilitators tegen die tot nu toe vooral face-to-face werken en nu wel meer gebruik willen gaan maken van van sociale media om ook online uit te wisselen, vanuit de gedachte dat het een waardevolle aanvullende ondersteuning kan zijn voor de kwaliteit van het leerproces. Er zijn verschillende manieren waarop je sociale media in kunt zetten. Een model dat 3 verschillende manieren onderscheidt en daarmee richting geeft aan de vraag hoe je sociale media kunt gebruiken in e-learningtrajecten is ontwikkeld door Jane Hart:

Dit model zou je ook kunnen gebruiken om na te denken over de rol van sociale media in face-to-face leertrajecten.

(1) Wrap-around model: sociale aspecten van leren worden toegevoegd als extra element om trainer- en peer support te organiseren. Een voorbeeld is gebruik van Yammer of Twitter zodat deelnemers ook tussen f2f bijeenkomsten door contact kunnen hebben en uit kunnen wisselen over praktijkervaringen en vraagstukken gerelateerd aan de inhoud van het leertraject.

(2) Integrated model: sociale aspecten van leren zijn geïntegreerd met de inhoud. De primaire focus van het leertraject blijft de inhoud, maar sociale media zijn een integraal onderdeel van de cursus. Zo kun je gebruik maken van een online community omgeving (e.g. Ning of een LinkedIn groep) waarmee je het leertraject online begint, tussen bijeenkomsten door gebruikt om aan specifieke opdrachten te werken en na de laatste f2f bijeenkomst kan het dienen als basis voor online coaching.

(3) Collaboration model: sociaal leren en samenwerken vormen de basis van het leertraject. De inhoud wordt gemaakt in co-creatie met de deelnemers. Bij dit model maak je wellicht gebruik van een combinatie van sociale media die elkaar in het gebruik goed aanvullen: deelnemers vormen een Yammer-netwerk voor onderling contact, gebruiken Scrumble om online te brainstormen, werken met google.docs of een wiki om inhoudelijke ideeen verder uit te werken en gebruiken een unieke hashtag in Delicious om een collectief internetgeheugen met elkaar op te bouwen. Dit lijkt meer op een leernetwerk. De inhoud komt vanuit de groep.

Zoals je ziet nemen sociale media van wrap-around naar collaboration model een steeds centralere rol in. Jane Hart waarschuwt bij het eerste model dat je dit met zorgvuldigheid moet gebruiken. Je moet een goede reden hebben om social learning toe te voegen, anders is het heel moeilijk om een ‘wrap around model’ werkbaar te maken. De kracht van het tweede model zit in een goede integratie van online en f2f leren. Zo pleiten wij ervoor om al bij het ontwerp van een leertraject beide vormen van leren mee te nemen en even sterk te ontwerpen, in te richten en te plannen. Zodanig dat online en f2f leren elkaar versterken. Zoek naar de juiste verbinding tussen online en face-to-face leren om de kracht van verschillende media te benutten. In het derde model vormen sociale media de basis van het leertraject en wordt deelname

Belangrijk om je te realiseren is ook dat de inzet van sociale media uitgaat van een ander perspectief op leren, gericht op co-creatie en openheid en hiermee makkelijk(-er?) aansluit bij een sociaal-constructivistische visie op leren waarbij uitgegaan wordt van zelfsturing door deelnemers en het belang van interactie en conversaties tussen deelnemers. Sociale media stimuleren netwerken, uitwisselen van ideeën en ervaringen, samenwerken en sluiten daarom goed aan bij deze visie. Dit maakt ook dat je rol als trainer anders is bij wrap-around en integrated model dan bij het community model. Bij dit derde model ben je eerder een ‘tutor as an equal member of the learning group’, je helpt bij het creeëren van een krachtige leeromgeving. Dit neemt niet weg dat je sociale media ook bij trajecten ontworpen vanuit een andere leervisie in kunt zetten. Een andere indeling die sterk lijkt deze indeling van Jane Hart is van Dave Wilkins. Hij onderscheidt het embedded model, wrapped model en community model. Zijn blogpost hierover is de moeite waard om eens te lezen. Het model van Jane Hart kan je helpen na te denken over de rol van sociale media in jouw eigen leertraject en het maken van keuzes daarin als facilitator, procesbegeleider of trainer. Hoe centraal staan sociale media en online conversaties?

We zien een grote verscheidenheid aan leerinterventies waarbij sociale media een belangrijke rol kunnen spelen. We maken zelf een onderscheid tussen kleinschalige en grootschalige activiteiten en een verschil tussen eenmalige leerinterventies of langdurende trajecten om deze interventies in te delen. Bij een kort traject maak je andere afwegingen dan bij een langlopend traject of netwerk, zo kun je investeren in het leren werken met een wiki in een netwerk, maar zul je dit niet zo snel doen voor een eendaagse workshop. Hiermee komen we tot het volgende schema met een aantal mogelijke leerinterventies die je kunt faciliteren met behulp van sociale media. Op de horizontale as vind je helemaal links leeractiviteiten bedoeld voor een kleine groep deelnemers (e.g. een training met 12 personen), en rechts de grootschalige activiteiten (denk aan een conferentie met 80 mensen). Verticaal maken we onderscheid tussen eenmalige leeractiviteiten (een 1-daagse workshop, training of conferentie) en langer lopende leerprocessen, zoals een leertraject van een jaar of een leernetwerk.

Het type leerinterventie heeft invloed op hoe je sociale media in gaan zetten, al kun je daarin nog heel creatief zijn en is er geen eenduidige handleiding voor te maken. Een aantal voorbeelden:

• Online kennismaking: Je faciliteert een training over breinleren en je wilt deelnemers al vantevoren betrekken bij het onderwerp. Door een online onderzoekje, een blogpost met daarbij de vraag aan deelnemers om hun vragen en verwachtingen te delen of je nodigt deelnemers uit te twitteren over hun ervaringen ten aanzien van breinleren, gebruikmakend van een voor deze groep unieke hashtag.
• Conferentie2.0: Je bent betrokken bij een grootschalig  congres over leidinggeven en wil social media gebruiken om gedurende het congres een soort ‘backchannel’ in te richten. Middels Twitter en een twitterfountain die gedurende de dag voor iedereen zichtbaar is. Ook maak je gedurende de dag een aantal filmpjes die je beschikbaar maakt voor de mensen die niet konden komen of niet bij die workshop konden zijn.
• Online follow-up: Je gelooft sterk in het principe van herhaling om iets dat je nieuw hebt geleerd te laten beklijven. Deelnemers stuur je na afloop van de training nog regelmatig een smsje met daarin een vraag of reminder. Of je nodigt ze uit om op twitter in contact te blijven.
• Web-conferenties: Je werkt binnen een multinational en je wilt graag iets organiseren over het onderwerp ‘projectmatig werken’. Er is geen budget om voor dit onderwerp een grote internationale conferentie te organiseren. In plaats daarvan besluit je een web-conferentie van 2 dagen te organiseren. Je begint en eindigt met een open chat sessie en organiseert gedurende de twee dagen verschillende workshops van 1-1,5 uur met gastsprekers van binnen en buiten de organisatie.
• Online follow-up: Je faciliteert een workshop bij een kinderopvangorganisatie over het gebruik van sociale media in het contact met ouders. In de workshop maak je een start met Yammer, om zo de discussie voort te kunnen zetten na de sessie.
• Hybride leertraject: Je werkt langere tijd met een groep projectmanagers en hebt een online leerplatform (Ning, Moodle, ELGG) ingericht om het leren tussen bijeenkomsten door ook te ondersteunen. Inhoudelijk experts kunnen hier een rol hebben, deelnemers werken online aan producten en geven elkaar feedback, er lopen discussies die gaan over toepassing van nieuwe informatie in eigen werkpraktijk.
• E-coaching: Je hebt enige tijd met een groep trainees gewerkt en de f2f ontmoetingen zijn afgelopen. Elke trainee gaat weer naar zijn eigen werkplek en jij begeleidt ze middels e-coaching bij het toepassen van het geleerde in de praktijk. Hiertoe gebruik je Skype, email en google.docs.
• Online leernetwerk: Je wilt mensen ondersteunen bij het leren schrijven van goede blogposts. Hiertoe heb je een online handboek geschreven waar deelnemers 31 dagen mee kunnen werken. Parallel daaraan heb je een community ingericht waar gebruikers van dit handboek elkaar kunnen ontmoeten, elkaar feedback geven op geschreven blogpost en tips krijgen van jou als trainer. Daarnaast stuur je ze elke maandag een lijst met inspirerende blogpost onderwerpen en de vraag om specifiek op 2 blogposts van andere deelnemers feedback te geven.
• Blogkermis: Je wilt als organisatie het denken over het gebruik van sociale media door non-profit organisaties stimuleren terwijl de meeste contacten al wel een weblog hebben. Je nodigt ze uit iedere maand over een inspirerende vraag te bloggen en maakt de resultaten beschikbaar via Twitter en je eigen weblog.
• Online community: Over de hele wereld zijn beleidsmakers, onderzoekers en praktijkmensen bezig met een nieuwe benadering voor bosregeneratie. Je gebruikt Ning en Twitter om een online community te laten uitwisselen om zo innovatie te stimuleren, maar ook stuur je iemand naar een conferentie om daarover te bloggen. Zo maak je de informatie uit de conferentie toegankelijk voor de online community.

Zo, dat staat er.  Het helpt ons om ons voor te bereiden en alvast zin te krijgen in de workshop. We hopen dat we jullie hier alvast mee aan het denken zetten, en dat we er 19 mei verder over door kunnen praten. Voor nu zijn we wel benieuwd naar jullie verwachtingen voor 19 mei. Heb je een traject waarbij je het gevoel hebt dat sociale media daarin van toegevoegde waarde zou kunnen zijn? Helpen deze schema’s en voorbeelden om hierover na te denken? Welke vragen zou je 19 mei in ieder geval beantwoord willen zien?

andere dienst

Wat kun je van deze middag verwachten?
We zullen je informeren over ontwikkelingen op het gebied van sociale media en de invloed die dit heeft op de manier waarop leren in organisaties vorm krijgt. De bijeenkomst heeft een sterk experimenteer karakter en er is volop ruimte om te oefenen met een aantal sociale media tools. We sluiten de middag af met een praktische vertaling van het geleerde naar de eigen praktijk. Gedurende de middag maken we gebruik van het boek ‘En nu online…’.

Aan het eind van deze bijeenkomst heb je:
1. Kennis gemaakt met enkele sociale media tools en voorbeelden gezien hoe deze toe te passen in leer- en organisatieprocessen.
2. Inzicht in manieren om sociale media in te zetten bij het faciliteren.
3. Zicht op de competenties die je als facilitator nodig hebt om sociale media ondersteunend te laten zijn aan wat je nu al doet.
Benodigdheden: We vragen je om je eigen laptop!!! mee te nemen naar de bijeenkomst. Je zult je laptop nodig hebben bij het oefenen. Er is wifi aanwezig.

Datum en tijd: Donderdag 19 mei, 2011, van 13.00 – 17.00 uur
Locatie: Seats2Meat, Moreelsepark 65 (Hoog Catharijne, Kantoren Hoog Overborch, 2e etage) 3511 EP Utrecht. Zaalruimte: Back to Nature (4)
Routebeschrijving, zie: Link Seats2Meat Utrecht
Aantal deelnemers: Maximaal 20
Prijs: € 142,80 (incl. BTW) per deelnemer (inclusief het boek ‘En nu online’) .

Aanmelden: Via de website van IAF-Benelux: http://www.iaf-benelux.org/

Vragen over programma: Voor verdere vragen over het programma, neem contact op met Simon Koolwijk, e-mail. faccom@xs4all.nl of mobielnr. 06 106 24 575
Voorwaarden: Bij annulering tussen 7 dagen en 48 uur voor de bijeenkomst betaalt u 50 % van de kosten, bij annulering 48 uur of minder voor de bijeenkomst betaalt u 100 % van de prijs.

andere dienst

Humanitaire Hulp en Internationaal Recht
Op 25 mei 2010 namen afgevaardigden van de ACT Alliance deel aan de startbijeenkomst van het  seminar Humanitaire Hulp & Internationaal Recht. Dit 2-weekse seminar belichtte de  vier principes van Internationaal Humanitair Recht; 1. Humaniteit, 2. Neutraliteit, 3. Onpartijdigheid en 4. Onafhankelijkheid. Belangrijkste doel van de bijeenkomst was om de theoretische principes te verbinden met de realiteit van het werk in het veld. De 22 deelnemers afkomstig uit Europa, Afrika, Azië en Latijns-Amerika deelden ‘succesverhalen’, ‘probleem cases’ en ‘fictieve scenario’s’ in de toepassing van Internationaal Humanitair Recht bij natuurrampen en gewapende conflicten. Het seminar is een initiatief van ICCOenKerkinActie en de  ACT Alliance, begeleid door het Hendrik Kraemer Instituut.

De E-Conferentie
Ter voorbereiding van dit  2-weekse seminar werd door het Hendrik Kraemer Instituut een E-conferentie gefaciliteerd in februari – maart 2010. Deze electronische bijeenkomst had als doel:

1. Issues en vraagstukken voor het face-2-face seminar te identificeren;

2. Ervaringen uit te wisselen over de toepassing van de 4 principes van Internationaal Humanitair Recht in het veld;

3. Om vertrouwd te raken, om vertrouwen op te bouwen en een goede sfeer onder de deelnemers te creëren.

De elektronische conferentie duurde 6 weken. De Web 2.0-tools die voor het virtuele seminar werden ingezet waren skype, listserver discussiegroepen (D-groeps) en wiki. Tijdens de eerste week van de E-Conferentie deelden deelnemers ervaringen via de  D-groep  over hun functie, favoriete literatuur en verwachtingen voor de e-conferentie. Tijdens de tweede week introduceerde een van de deelnemers uit Angola een probleem case. Voor 2 weken werden soortgelijke ervaringen en vragen gedeeld via e-mail discussies, en dit werd afgerond met een tele-skype conferentie. Omdat we te maken hadden met verschillende tijdzones, werden er per dag 3 skype teleconferenties gehouden.  Deze fase werd gevolgd door een tweede case afkomstig uit de Democratische Republiek Congo. Opnieuw met hetzelfde ritme en procedures.

Opbrengst
De E-Conferentie bracht volgens de deelnemers de volgende opbrengst op:

1. Leermomenten en herkenning over elkaars praktische ervaringen in het veld bij de toepassing van internationaal humanitair recht bij noodhulpverlening;
2. Identificatie van  brandende kwesties en leervragen voor het face-to-face seminar in mei-juni 2010;
3. Het creëerde een groep sfeer onder de deelnemers en een gevoel van gezamenlijkheid. Dit effende de weg naar een gemakkelijke en succesvolle start van het face-to-face seminar.

andere dienst

1. De onzichtbare facilitator

2. De kameleon

3. De dictator

4. De dirigent

5. Meebewegend

6. Als leren fietsen

Hoe bepaal je je stijl?

De stijl van faciliteren kies je voor een deel zelf. Een bepaalde stijl ligt je meer of minder. Ook de groep kan behoefte hebben aan een bepaalde stijl. Een groep met mensen die voor het eerst online werken, heeft behoefte aan een facilitator die zichtbaar aanwezig is en ondersteuning biedt. Een facilitator die niet alleen reageert op vragen die komen, maar ook pro-actief werkt door goed te observeren en in te schatten wat de groep nodig heeft.

Rollen online en face-to-face?

En er zijn belangrijke verschillen tussen face-to-face en online faciliteren. Als faciltator herken ik mezelf sterk in de metafoor van meebewegend. En dat probeer ik zowel in een face-to-face situatie als online te doen. Door goed te kijken wat er gebeurt in de groep. En daarbij aan te sluiten. Het ‘leren fietsen’ gebruik ik online sneller dan in een fysieke setting. Dit komt omdat bij het online werken vaak ook een technische component komt kijken. Deelnemers voor wie een online omgeving waar je mee werkt nieuw is. Je als facilitator opstellen als een kameleon spreekt me ook sterk aan. Ik interpreteer deze rol als een vorm waarbij je naast facilitator ook deelnemer bent. En daarin zit voor mij tot nu toe een belangrijk verschil met face-to-face faciliteren en online. Face-to-face ben ik voornamelijk bezig met het proces, de dialoog tussen deelnemers, het toewerken naar een gewenst resultaat, vormen om interactie te stimuleren en noem het maar op. Online ben je sneller ook inhoudelijk betrokken lijkt het. Je levert een bijdrage aan een discussie in het forum. Of je start een vraag rondom een inhoudelijk thema dat speelt binnen de groep.

Wat doe je online vanuit een bepaalde stijl?

Dit vind ik wel een boeiende vraag om eens te verkennen. Een eerste aanzet:

1. De onzichtbare facilitator…. verzet veel werk achter de schermen door deelnemers te benaderen, uit te nodigen tot actie, deelnemers met elkaar te verbinden. Ook zorgt deze facilitator ervoor dat de online omgeving er prima uit blijft zien.
2. De kameleon…. faciliteert door ook als deelnemer actief te zijn in de online werkomgeving. Is online actief en doet zo nu en dan een procesvoorstel (zullen we deze discussie…. is dit niet interessant voor… mij lijkt het aardig om…)
3. De dictator…is zichtbaar aanwezig online en geeft instructies aan deelnemers: wat, wanneer te doen. Dit kan zowel procesmatig als inhoudelijk. Dit is wellicht ook iemand die nieuwe berichten die online geplaatst worden, goed- en af kan keuren.
4. De dirigent…. verbind deelnemers aan elkaar, geeft helder aan wat het einddoel is en nodigt deelnemers uit om daaraan bij te dragen, rekening houdend met ieders talent. Als er samengewerkt dient te worden is deze facilitator degene die de structuur aanreikt en hierop faciliteert.
5. Meebewegend…. is een facilitator die eerst eens bekijkt wat er online allemaal gebeurt om vervolgens op bepaalde plekken mee te doen of met een voorstel te komen voor vervolg.
6. Als leren fietsen…. is iemand die in het begin begeleiding en uitleg geeft en dit geleidelijk aan afbouwt vanuit de gedachte dat de groep het op een gegeven moment zelf moet kunnen. De facilitatie zal in de loop van de tijd van focus veranderen, bijvoorbeeld van technisch naar proces.

Welke stijl heeft jouw voorkeur? En hoe uit zich dat online?

De ene stijl sluit de ander ook niet uit. Deze schets van stijlen is ook niet bedoeld om hokjes te vormen. Wel kunnen ze inspiratie geven. En werken als een soort reflectie op jezelf en de manier waarop je je online beweegt. Is dat wat je wilt? Vanuit welke beweegredenen doe je het zo? Is er misschien een stijl die je aanspreekt en die je tot nu toe zelf niet zo snel zal hanteren? Maar wel de moeite waard om je eigen palet aan mogelijkheden mee uit te breiden?

andere dienst

In november (vorig jaar kan ik nu zeggen!) hebben we de tweede workshop online faciliteren gehad. Een ruime week online en aan het einde een dag face-to-face. Ik ben erg voor het online beginnen. Het leuke was dat we vooraf in de geplande chats al een aantal vragen van deelnemers konden bespreken en met elkaar al veel goede tips konden verzamelen. Ook werd duidelijk wie al veel ervaring had en waarmee. Op de dag zelf konden we daarom een behoorlijke verdiepingsslag maken.

Een belangrijk terugkomende vraag (die auteurs over sociale media nooit behandelen omdat zij het hebben over de grote massa die al online is…) is hoe je nu om kunt gaan met mensen die online communiceren niet kennen/niet prettig vinden/of liever gewoon afspreken ‘want je hebt toch face-to-face contact nodig om samen te werken’. In de meeste groepen zul je deze mensen wel tegenkomen.

Wat kun je dan als online facilitator doen om te voorkomen dat ze helemaal niet mee gaan doen bij een online traject dat je hebt opgezet? Hier wat tips, oa. gebaseerd op de training en mijn eigen ervaring:

• Maak duidelijk dat het gewoon werk is, het kost tijd, dat moet je vrijmaken. Geef duidelijk aan hoeveel tijd en geef tips deze tijd te ‘blokken’ bv. in de agenda.
• Zorg voor een goede helpdesk. Niet alleen een verborgen email adres ergens op de site, maar biedt in persoonlijke berichten ook aan om te helpen.
• Stimuleer ze om het online communiceren een kans te geven. Zodat ze de tijd nemen om de tool te leren kennen. In het begin is het misschien wat dwalen, maar dat hoort erbij. Daarna pas oordelen. Geef mee dat het een leercurve is en dat het wat van je vraagt qua kwaliteiten.
• Benadruk dat het overweldigend kan zijn, en dat je moet durven te kiezen, je hoeft niet alles te volgen (werk vanuit je eigen focus, vraag, doel). Het is prima als je niet alle berichten leest.
• Adviseer deelnemers om korte sessies te plannen, maar wel regelmatig.
• Help ze met tips voor het bijdragen. Als het een forum betreft kunnen dit tips zijn als: “Schrijf korte bijdragen, dit is makkelijker te volgen en kost minder tijd. Je kunt ook beginnen met aangeven dat je het verhaal van iemand hebt gelezen en je het leuk vond. Stop niet teveel verhalen in 1 stukje. Aan de andere kant, kijk ook eens naar bijdragen van anderen voor voorbeelden.” Als het een teleconferentie is is het goed om de conventies uit te leggen zoals “Mocht je eerder weg moeten, zeg dan even dat je gaat ophangen.” Voor mensen die niet gewend zijn aan teleconferenties kunnen die hele nieuwe situaties zijn waarin ze niet weten wat te doen.

Meer tips of ervaringen?

andere dienst