Creatief brainstormen online

Datum: 2011.11.30 | Categoriën: Facilitator tips, social media | Antwoord: 0

De skype staat open. Daarin las ik een vraag om naar Wallwisher te gaan en mezelf met een fotootje erbij voor te stellen. Naomi den Besten, Steven van Luipen en Simon Koolwijk faciliteren dit webinar. Leuke start! We kennen elkaar allemaal wel, maar mooi om te zien dat je Wallwisher op deze manier ook kunt gebruiken. Dit webinar gaat over social media tools die je kunt inzetten bij creatieve processen. Ben benieuwd. Ik blog mee tijdens dit webinar….

Naomi introduceert de gedachte van design thinking, een methode die je kunt gebruiken bij ontwerpen en probleemoplossen, bestaande uit 5 stappen: (1) huidige situatie analyseren, (2) brainstorm over mogelijke aanpakken, (3) cluster de ideeën, (4) maak een aantal prototypes voor een idee, en (5) leg prototypes voor en voer uit. De fasen van convergeren en divergeren komen hierin duidelijk naar voren.

Een paar tools die Naomi gebruikt bij dit ontwerpproces:

• Voor een visuele brainstorm kun je gebruik maken van Pinterest (een online prikbord, moodboard). Hiermee kun je (gezamenlijk) een fotocollage maken, met bij elke foto een korte typering. En de mogelijkheid om op elkaars foto’s te reageren. Een alternatieve tool hiervoor is Imgspark.
• Er bestaan ook geschikte social media tools voor een online brainstorm. In dit webinar oefenen we kort met Wallwisher en metSpiderscribe. Beiden werken heel gemakkelijk: je gaat er heen en als gebruiker kun je notities op een ‘vel, muur’ wall’ plakken met je ideeën erop. Je kunt deze ideeën clusteren, orderen, door ze te verplaatsen, een andere kleur te geven, ze te verbinden met lijnen (in Spiderscribe). Wallwisher is gemakkelijk in gebruik omdat je geen account nodig hebt om ermee te werken. Deelnemers hoeven dus niet in te loggen.

Dan het maken van prototypes. Hoe kun je dat online vormgeven? Dat hangt natuurlijk af van de vorm waarin je een prototype maakt: wil je dit visualiseren, uitwerken in geschreven tekst (een verhaal), in de vorm van een mindmap. Naomi liet ons een voorbeeld zien van het gebruik van prezi, waarbij je sinds kort ook gebruik kunt maken van prezi-meeting; een manier om tegelijkertijd samen aan een prezi te werken. Gebruik je vooral geschreven tekst, dan kun je denken aan google.doc of een wiki.

En voor het delen van de uitgewerkte prototypes online kun je tools gebruiken die je in staat stellen om je beeldscherm met anderen te delen. Hier kun je niet samen in werken, maar je kunt wel iets op je scherm duidelijk laten zien. Mogelijke tools zijn Teamviewer of Join Me. Wil je de mening van anderen horen over een uitgewerkt idee, dan kun je dit ook doen middels een online vragenlijst. Tools hiervoor zijn bijvoorbeeld SurveyMonkey of Google forms.

Mooi kader om vanuit te werken! Simon neemt ons vervolgens mee in een oefening: een online stellingenspel. We gebruiken hierbij Spiderscribe. Met eens en oneens is een niet zichtbare lijn gemaakt op het scherm.

We plaatsen allemaal onze naam op het scherm en kiezen een positie op de lijn nadat we een stelling hebben gekregen. In welke mate ben je het eens of oneens met de stelling en waarom? De kracht van deze werkvorm zit in de conversatie die je hebt naar aanleiding van gekozen posities. Deze conversatie voeren we via skype. Wat online mogelijk maakt is dat je de argumenten die men aandraagt bijhoudt. Je creëert een helder overzicht van deelnemers en verzamelde opbrengst. Je kunt zelfs het veranderen van positie weergeven, doordat deelnemers hun naam kunnen ‘verslepen’.

Vervolgens hebben we met Spiderscribe een paar brainstormen gedaan. Werkte best goed. Elke deelnemer (we waren met 6) kreeg een stukje van het scherm toebedeeld om daarin te brainstormen. Vervolgens zijn we gaan clusteren: ideeën kregen per cluster een kleur en een naam. Hoe werkt dit anders dan een brainstorm in een f2f bijeenkomst? Tijdens het brainstormen kun je ideeën van anderen al lezen en deze als opstapje gebruiken (doorassocieren). Je bent eigenlijk niet bezig met de vraag van wie een idee afkomstig is. Je kunt er onbevooroordeeld naar kijken. Naast tekst kun je ook gebruik maken van afbeeldingen. En het geeft alle deelnemers een goed overzicht van de opbrengst. Tenminste, als je met de ideeën op het beeldscherm kunt blijven. Daar komt bij dat spiderscribe een laagdrempelige en makkelijke tools is om te gebruiken.

Andere tools die je goed kunt gebruiken in zo’n ontwerpproces? Ben benieuwd wat jullie gebruiken!

andere dienst

‘Serendipitous learning’ – webinar met Jane Hart

Datum: 2011.11.25 | Categoriën: Informeel leren, social media | Antwoord: 0

Gisteren bespraken we de term ‘serendipity’ in een gesprek over informeel leren waarbij iemand bedacht dat dit vast een land in Afrika is..  . Het lijkt niet een hele bekende term te zijn in het kader van het organiseren van leren. Misschien omdat het ook moeilijk te organiseren valt.. Toch is ‘serendipitous learning’ iets wat wel meer aandacht verdient. Daarom organiseren we 15 december van 20-00-21.30 een webinar over dit thema met Jane Hart, internationaal expert op het gebied van informeel leren in organisaties. Wat is serendipitous learning en hoe kun je dit met behulp van sociale media stimuleren?

Van wikipedia over serendipiteit: Serendipiteit is het vinden van iets onverwachts en bruikbaars terwijl je op zoek bent naar iets anders. Het woord werd geïntroduceerd in het Engels door Horace Walpole in de 18e eeuw, in een brief waarin hij het had over een verhaal dat hij had gelezen, het Perzische sprookje De drie prinsen van Serendip (Serendip is een oude Perzische naam voor Sri Lanka). Het verhaal is eigenlijk niet zo’n goed voorbeeld van wat we nu onder serendipiteit verstaan: het is eerder een voorbeeld van inductie. In die context verwijst serendipiteit naar het vermogen van een alerte geest om uit toevalligheden conclusies te trekken. Anders gezegd: slimme, voorbereide mensen zijn beter in staat om daadwerkelijk ontdekkingen te doen aan de hand van het toeval.

De ontdekking van penicilline en de post-its zijn bekende voorbeelden van toevallige ontdekkingen door serendipiteit.

Post-its zijn een voorbeeld van serendipiteit (een toevallige uitvinding): de kleefstof uit de plakrand van de Post-its was al uitgevonden door onderzoeker Dr. Spence Silveren bestaat uit kleine kleverige bolletjes. Doordat slechts een klein oppervlak van deze bolletjes contact maakt met een vlakke ondergrond geeft dit een laag die goed plakt en toch makkelijk weer los te trekken is. De bedoeling van Dr. Silver was echter een zeer sterke kleefstof te maken en het praktisch gebruik van deze vinding was niet direct duidelijk. De uiteindelijke bedenker van de gele Post-it-velletjes was Art Fry Het verhaal gaat dat Fry gefrustreerd was over de boekenleggers die steeds uit zijn koorboek vielen. In een moment van eureka zou hij op het idee zijn gekomen om Silvers zelfklevende middel te gebruiken om een betrouwbare boekenlegger te maken. Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Post-it

Zo zie je dat serendipiteit niet alleen neerkomt op het vinden van gekke nieuwe informatie, maar dat het gaat om het maken van verbindingen naar toepassingen, naar je eigen werk. Door middel van sociale media kun je serendipiteit stimuleren, niet alleen op het niveau van nieuwe uitvindingen maar ook op het niveau van creatieve oplossingen vinden voor moeilijkheden in je eigen werk.

Jane Hart heeft veel geschreven over ‘the smart worker’. (slmmer werken).  De slimme professional is iemand die:

• 1 – continue leert en vooral ‘on-the-job’
• 2 – wil weten hoe hij performt
• 3 – zijn kennis graag en veel deelt
• 4 – gebruik maakt van een netwerk van vrienden en collega’s
• 5 – leert samen met anderen
• 6 – blijft bij met de ontwikkelingen op zijn vakgebied
• 7 – continue werkt aan zijn productiviteit
• 8 – graag autonoom handelt 

Behalve het ‘smarter’ zou ik ook het creatieve aspect willen benadrukken en het maken van onverwachte verbindingen. Er hoort namelijk ook bij dat de slimme professional gebruik kan maken van serendipiteit door over de grenzen van zijn/haar vakgebied heen te kijken. Sociale media kunnen hierin een grote rol spelen bv. door de mogelijkheid om over de grenzen van je vakgebied heen te kijken. Herken je jezelf in deze beschrijving van de slimme professional? In dat geval zul je sociale media zien als een grote kans om te netwerken en leren. Hier is een TedTalk van Joris Luyendijk die het heeft over ‘share your learning curve’. Deel je leerproces zodat er nieuwe connecties kunnen ontstaan tussen vakgebieden en tussen mensen die een leerproces uit nieuwsgierigheid doorlopen (basis kan goed een blog zijn). Hij is begonnen met het delen van zijn zoektocht naar electrische autos.

Wil je hiermee aan de slag in je organisatie? Jane Hart heeft ook een mooie blogpost geschreven getiteld: 10 steps for working smarter with social media, waarin je een aantal stappen kunt lezen om binnen organisaties het slimmer werken te stimuleren.
Ben je geïnteresseerd in meedoen aan onze webinar? Meld je dan aan bij Simon Koolwijk e-mail. faccom@xs4all.nl telno.  06 106 24 575

andere dienst

Hoe hou je een discussieforum actief?

Datum: 2011.11.12 | Categoriën: Algemeen, cursussen, discussie forums, Facilitator tips, Faciliteren | Antwoord: 0

‘s Morgens om 8 uur bekijk ik eerst wie heeft gereageerd op het discussie forum van de leergang ‘Sociale media voor leren en veranderen in organisaties’.    Hoe ga je om tussen scheiding werk en privé op sociale media?  In welke social media boek gaan deelnemers zich de komende tijd verdiepen?  Met welke casus  gaan deelnemers  aan de slag?  Kritische vragen over het gebruik van sociale media?   Wat doet google met onze gegevens?  Waar wordt het allemaal voor gebruikt?   En wat laten we wèl of niet zien op facebook? Vergeet je baas dit weekend niet te ontvrienden! 

Gretig reageer ik al op een aantal discussies.  In mijn bungalow, een werkgroep die met sociale media tools oefent,  komen een aantal praktische vragen over het gebruik naar boven.   Help!  Ik krijg géén toegang, wat te doen?   Op een aantal reageer ik per mail en probeer de deelnemers met het oefenen met een aantal social media tools verder te helpen.  Bij anderen maak ik een telefonische afspraak.  Als je beide achter de computer zit, is het makkelijker om een technisch probleem op te lossen.

Discussieforum als ontmoetingsplek

De leergang is nu twee weken bezig.  Eén van de leerdoelen is  om een breder inzicht te verkrijgen in tools, technieken en trends in sociale media.  Als aanloop naar de eerste f2f bijeenkomst op 24 november 2011 zijn de 11 deelnemers aan de slag gegaan met tools zoals Yammer,  Online brainstormen,  Whiteboard, Google plus, Wiki,  Social bookmarking, Facebook en Discussieforum (Ning).  Via de laatste online tool worden ervaringen op het discussie platform gedeeld.     Zo is één groep al uitgebreid aan het oefenen en experimenteren met Yammer.  Een andere groep wil eerst het discussie onderwerp bepalen en dan gemeenschappelijk met een tool aan de slag te gaan.  De derde  groep heeft een gezamenlijke brainstorm op spiderscribe.net gestart om de voordelen van de start van een leergang f2f af te wegen met een online start.

Ook wordt al actief gereageerd op de scheiding tussen werk en privé op het gebied van sociale media.  De voor- en tegens worden tegen elkaar afgewogen.  Wat laat je zien en niet zien?  Hoe hoe zit het met richtlijnen vanuit je werkgever, wat je wèl of niet deelt?   Uiteindelijk ben jij het die zelf bepaalt hoe ver te gaan met sociale media.   En wat levert al het internet ons op?  Maakt interent ons dommer of slimmer.   Een interessant filmpje vond ik via een NCRV documentaire,  ‘ Feit of fictie, maakt internet ons dommer!’

Een ander brengt de discussie in ‘Sociale Media waar hebben we het over?’   Gezamenlijk wordt gezocht naar een definitie.   Wat is de betekenis van het woord sociaal,  als alles via een virtuele wereld wordt gecommuniceerd?    Een andere discussie gaat in op de technische hobbels.  Zoveel wachtwoorden en klikken.  Soms dreig je het geheel van knoppen en klikken af te haken….

Het discussie platform is een virtuele gemeenschappelijke ontmoetingsplek om ervaringen te delen. Iedere persoon is zo op zijn eigen manier bezig met zijn ontdekkingstocht in de virtuele wereld, terwijl het  Ning discussie platform een basis biedt om ervaringen en vragen te delen.  Same place, but different time!

Opbrengst vanuit diverse invalshoeken

Twee weken delen en discussie heeft al het nodige opgeleverd.   De deelnemersgroep kent een grote diversiteit.  De helft van de deelnemers is zelfstandig ondernemer en de andere helft is werkzaam binnen de organisatie.  Een aantal zijn werkzaam in de internationale sector,  sociaal werk,  anderen komen uit het bedrijfsleven,  terwijl anderen actief zijn met training en coaching in Nederland.

Op een originele manier heeft ieder zich al aan elkaar voorgesteld.  Zo heeft de één passie met natuur, de ander met spellen en een derde met de kids en familie.  Ook kwam ik een aantal interessante artikelen en boektips tegen, waarmee ik in mijn facilitatie en trainingswerk zeker iets kan.

1.  Versterk je sterkten -  Marcus Buckingham

2.  The five best mind map applications

3.  De kracht van sociale media binnen bedrijfsmuren (case met succesvolle toepassing Yammer)

4.  Jim Stoltze, Hoe overleef ik mijn inbox? met als onderliggende vraag: Maakt internet gelukkig?

5.  Nicholas Carr: Het ondiepe. Hoe onze hersenen omgaan met internet

6.  Leuke filmpjes maken met  http://animoto.com/

Deelnemers geven te kennen,  de openheid op het platform te waarderen.     ‘Een gesloten platform geeft je het gevoel en veiligheid dingen te delen’.  ‘Op deze manier leren we elkaar alvast kennen’,  ‘Het is een stimulerende manier om online al aan  de slag te gaan’.  ‘Zo leer ik de voordelen van een Ning discussie forum kennen.’

In twee weken tijd wordt er gaande weg een gemeenschappelijk gevoel gecreërd en wordt op een stimulerende manier naar de eerste f2f bijeenkomst toegewerkt.  Een van de deelnemers oppert al om een gezamenlijk social bookmarking account te maken,  waar alle verzamelde literatuur, publicaties en websites worden gedeeld.  De kracht ontstaat geleidelijk aan vanuit de groep om initiatieven op te pakken en gezamenlijk aan een produkt te werken.

Rol van de online facilitator

Organisch ontwikkelen de discussies zich op ‘t Ning Platform. Achter de schermen houden de 3 online facilitators Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar en Simon Koolwijk contact via de skype chat. Hoe zitten de deelnemers in de leergang? Werkt iedereen al aan de case? Welke discussies verlopen goed? Waar kunnen deelnemers geprikkeld en gestimuleerd worden? Dagelijks worden indrukken gedeeld en taken afgestemd.

De rol van de drie online facilitators is om ‘t leerproces in goede banen te leiden en om deelnemers te ondersteunen hun leerdoelen te halen.  Taken richten zich op:

• Volgen en reageren op discussies
• Mensen verbinden
• Refereren naar literatuur of interessante websites
• Deelnemers stimuleren na te denken over hun opdrachten
• Discussies samenvatten
• Deelnemers individueel ondersteunen via mail of per telefoon
• Contact onderhouden met de deelnemers.

Het laatste gebeurt voornamelijk achter de schermen. Voor de deelnemers die stil zijn checken de online facilitators hoe zij in het proces zitten.  Zo moesten een aantal deelnemers deze week prioriteit geven aan een aantal werkzaamheden op ‘t werk en konden zodoende geen tijd creëren voor het online gedeelte. Een andere deelnemer was door de griep geveld en twee dagen online buitenspel.   De online facilitator is daarom ook een ‘informal investigator’, die de mood en betrokkenheid van individuele deelnemers checkt hoe en waar ze in het leer- en uitwisselingsproces zitten.

Iedere online facilitator is gemiddeld 1 – 2 uur per dag bezig om het geheel te begeleiden en actief te houden.  Joitske,  ‘Het is stimulerend als er al een kopgroep van deelnemers actief op het discussie formum is.  Ze stimuleren de anderen en dagen hen uit aan te haken.  Tot nu toe verloopt de uitwisseling voortvarend’.

Slot

De eerste twee weken van de leergang ‘Sociale Media voor leren en veranderen in organisaties’ zitten er op.  De komende week maken de drie werkgroepen een keuze welke sociale media tool ze op 24 november 2011 gaan presenteren tijdens de f2f bijeenkomst.   Drie vragen staan bij de presentatie centraal:     

1. hoe werkt de tool?

2. wat kun je er zelf mee als professional?

3. en wat zou je er mee kunnen in een leer- of verandertraject?

De reis is begonnen!  We kijken vooruit op boeiende avonturen in de komende maanden.

andere dienst

Hoe maak je een start met online leren?

Datum: 2011.11.01 | Categoriën: Faciliteren, Ontwerpen | Antwoord: 5

Maandagochtend negen uur. De leergang ‘sociale media bij leer- en veranderprocessen’ gaat van start. Als deelnemer ontvang je een mailtje met daarin de link naar een online leerplatform. Over drie weken kom je pas met de andere deelnemers fysiek bij elkaar. De komende tijd ga je online met elkaar aan het werk. Wat kun je als facilitator doen om een online start zo succesvol mogelijk te maken?

Als facilitators hebben we reeds meerdere malen de kracht van een online start bij een langer lopend leertraject ervaren. Wat kan de meerwaarde zijn?

• Als facilitator krijg je goed zicht op de vragen, ervaringen en behoeften die in de groep aanwezig zijn. Op basis hiervan kun je het leertraject veel gerichter ontwerpen.
• Deelnemers leren elkaar online al enigszins kennen, wat de start in een eerste f2f bijeenkomst echt anders maakt.
• Online kun je al een paar inhoudelijke discussies voeren of werken aan een opdracht. De f2f bijeenkomst gebruik je dan voor reflectie en gezamenlijke betekenisgeving.

En wat we tevens vaak zien is dat de dynamiek in de groep een karakter krijgt van cocreatie en collectief leren. Deelnemers komen vanaf het begin met elkaar in contact, leren elkaars wensen en behoeften kennen en vinden elkaar op basis van kennis en ervaring. Ze hebben invloed op de inhoud en vormgeving van het leertraject. En als facilitator vervul je deels de rol van mededeelnemer. Wel vraagt een online start om een zorgvuldige voorbereiding en ontwerp. Wat hebben wij gedaan voor dit leertraject?

Een sfeervolle en helder ingerichte online omgeving

Allereerst hebben we ruim aandacht besteed aan het inrichten van de online leeromgeving. We zijn inmiddels aardig bedreven in NING en krijgen daar vlot veel in voor elkaar. We hebben de omgeving een uitstraling gegeven die we vinden passen bij de leergang, de startpagina zo ingericht dat deze een heldere handreiking is voor deelnemers zodra ze in de omgeving komen, en pagina’s aangemaakt waar we de komende tijd mee gaan werken. Kortom: een duidelijke en gestructureerde indeling die we als basis in de leergang kunnen  gebruiken.

Kennismaking

Belangrijk bij de start van online leren vinden we de onderlinge kennismaking, zowel op persoonlijk als professioneel vlak. De volgende activiteiten gebruiken we daartoe deze keer:

• Deelnemers krijgen bij aanmelding de vraag om een paar vragen te beantwoorden. Denk hierbij aan vragen als: waar ben je momenteel professioneel mee bezig? Welk boek lees je? Wat fascineert je aan sociale media? De antwoorden te samen vormen de basis voor een persoonlijk profiel. We kiezen de vragen zo dat ze een eerste beeld geven van wie de deelnemer is en dat er aanknopingspunten zijn om makkelijk contact te maken. De deelnemersprofielen vormen een belangrijk vertrekpunt voor onderlinge kennismaking en verbinding.
• Daarnaast krijgen de deelnemers in ‘de open space’ (de plek waar we gedurende de leergang met elkaar in gesprek gaan over allerhande onderwerpen die spontaan in de groep opkomen) de uitnodiging om zich uitgebreider voor te stellen aan de hand van een zelf gekozen foto. Een foto die iets over jezelf zegt. Mooi om te zien is dat dit deelnemers stimuleert om zowel iets op persoonlijk als op professioneel vlak te zeggen. Vaak verhalend of metaforisch.
• En we hebben er voor gekozen om deelnemers in kleinere samenstelling te laten kennismaken, door al met elkaar aan een opdracht te werken. De groep is opgesplitst in 3 ‘bungalows’: een informele ontmoetingsplek met een goed koffiezetapparaat, een open haard en een grote, gezellige keukentafel. De plek voor verdere uitwisseling en gezamenlijk werk. De opdracht is om als groep een social media tool te kiezen waar je met elkaar nieuwsgierig naar bent en waar je graag eens mee experimenteert. Drie reflectievragen zijn leidend voor de inrichting van het experiment, met de vraag om een terugkoppeling van de opbrengst te verzorgen op de eerste f2f bijeenkomst.

Structuur

Een fysieke bijeenkomst heeft over het algemeen een duidelijke agenda en werkvormen om onderlinge interactie en samenwerking te ondersteunen. Hoe geef je dit online vorm? Op een vaste plek op de startpagina vind je als deelnemer de opdrachten van deze week. Met handige linkjes om gelijk op de plek te komen waar je met een specifieke opdracht aan het werk kunt. Elke maandag passen we dit aan, en we attenderen deelnemers hier tevens op middels een email. De opdrachten werken we zo duidelijk mogelijk uit middels hulpvragen en voorbeelden. En een andere vorm van structuur vormen de drie focuslijnen:  eigen gebruik, tools & trends en leren & veranderen. Voor elke focuslijn hebben we een plek in het forum aangemaakt, waar inhoudelijke discussies gaan plaatsvinden. In de eerste online week richten we ons op de eerste lijn, eigen gebruik, met de vraag welke tools je als deelnemer veel gebruikt en wat daarvan voor jou de waarde is.

Aantrekkelijk qua inhoud

Wat we tevens belangrijk vinden is dat je als deelnemer ook aantrekkelijke inhoud vindt als je in de leeromgeving komt: artikelen, video’s, suggesties voor boeken, job-aids, links naar websites en weblogs. Ook bij de start van een discussie in het forum, of bij de formulering van een opdracht proberen we achtergrondinformatie te geven of suggesties voor verdere orientatie. En op allerlei plekken de mogelijkheid om dit met elkaar verder uit te bouwen.

Naast het inrichten en ontwerpen is faciliteren van online leren cruciaal. We hebben onszelf als facilitators verdeeld over de deelnemers: een prettige manier van werken omdat we daardoor met 3 of 4 deelnemers in nauw contact staan. We zijn hierdoor voortdurend goed op de hoogte van wat er online gebeurt. Missen we een deelnemer al enige dagen? Stagneert een discussie die wel van belang is voor deze week? Ontstaat er ergens een waardevol idee dat net iets meer aandacht nodig heeft om ook door andere deelnemers gezien te worden? Wat we hierin gaan tegenkomen en hoe we gaan reageren op situaties zal de komende tijd leren. Een mooie aanleiding om dit voor onszelf eens goed bij te houden. In een volgende blogpost meer over onze manier van faciliteren en interventies die we doen!

andere dienst

Twitteren = leren?

Datum: 2011.10.07 | Categoriën: social media | Antwoord: 0

Deze blog is ook geplaatst op het NVO2 blog,
een blog over HRD

Ik ben regelmatig in gesprek over de rol van sociale media in leerprocessen. Soms hoor ik dan: ‘mmm, ja, maar twitteren is toch geen leren? De berichtjes zijn veel te kort!’. Je visie op leren bepaalt hoe je naar sociale media kijkt. Als je vanuit de stroming van behaviorisme naar twitter kijkt, zal het niet zo relevant zijn. Echter, als je vanuit het sociaal-constructivisme denkt is het veel makkelijker om twitteren te zien als onderdeel van leren (en iets wat je bij professionals zou moeten stimuleren!). Een goede samenvatting van verschillende stromingen wordt gegeven door Paul Keursten in het artikel: ontwikkeling van leren in organisaties. Op basis van dit artikel kijk ik naar de stromingen en wat mensen van twitter zullen vinden.

Keursten beschrijft 5 stromingen:

• Behaviorisme: leren als programmeren van gedrag. Dit doe je door het aanbieden van situaties, voordoen en oefenen van gewenst gedrag. Een voorbeeld hiervan is een cursus ‘feedback geven’. Je kunt mensen aanleren wat de juiste manier van feedback geven is. Twitter zal niet snel als belangrijk worden gezien, omdat je gedrag vooral face-to-face moet oefenen (hoewel er ook onderzoek is dat het ook innovatief via webcam kan).
• Cognitivisme: leren als informatieverwerking, waarbij het denken en denkproces centraal staat. Door het cognitivisme hebben we het onderscheid tussen kennis, vaardigheden en houding scherper gemaakt. Deze benadering zie ik wel terug in veel congressen, waar de expert de deelnemers op de hoogte brengt van de nieuwste inzichten. Hoewel ik me hier soms over verbaas, blijft dit blijkbaar een vorm die goed werkt voor veel mensen. Twitter zal hierbij interessant als mensen maar linken naar artikelen delen.
• Pragmatisme: leren door te doen. Deze benadering zie ik goed terug in bv. 23dingen.nl, een programma waarbij mensen over 23 nieuwe web2.0 tools kunnen leren door ze zelf toe te passen en ze te ervaren. Binnen deze stroming zal twitter ook niet zo belangrijk gevonden worden, want het gaat om de praktijk.
• Constructivisme: leren door het ontwikkelen van een uniek wereldbeeld op basis van alle ervaringen. Leren is hierbij een proces waarbij een professional kennis toevoegt aan al aanwezige kennis. Bij deze stroming is zelfstandigheid en zelfsturing belangrijk zijn. Hierbij wordt twitteren al wel interessant, tenslotte kun je via twitter zelf kiezen wie je volgt, welke informatie je eruit filter.
• Sociaal-constructivisme: leren door samenwerken. In deze stroming is leren het resultaat van interacties tussen personen. Bij deze stroming is leren in netwerken en communities belangrijk. Ik ben zelf wel een aanhanger van deze stroming en moet altijd wennen als anderen het belang van communities niet zien. Deze mensen zien twitteren als een belangrijk onderdeel van een leerproces. Tenslotte bouw je via Twitter je netwerk op/uit en kun je relaties onderhouden.

Een aanvulling: Keursten had het nog niet over connectivisme, een stroming ontwikkeld door Siemens. (dank aan Ger Driesen voor deze aanvulling).

• Connectivisme: is ontwikkeld omdat de vorige stromingen niet beinvloed waren door de mogelijkheden geboden door de technologie. Bovendien richten ze zich op het individue en niet op bv. leren in organisaties. Volgens Siemens is leren een proces wat chaotisch verloopt, en niet onder de controle van een individu. Connectivisme kan worden samengevat als ‘Ik gebruik de kennis van mijn netwerk’. Bij deze stroming is Twitter een bron van serendipiteit en zelf-organisatie.

Wanneer je het gaat hebben over het gebruik van Twitter of Yammer (een interne twitter tool) binnen je organisatie is het daarom belangrijk om dit te doen in de context van je theorie achter de leerinterventies. Anders wordt het een ‘wellus’ ‘nietus’ discussie. Op welke manier kijk jij naar leren en ontwikkelen?

andere dienst

Als online facilitator virtueel met leerprocessen aan de slag!

Datum: 2011.09.21 | Categoriën: Algemeen, cursussen, Faciliteren, Uncategorized | Antwoord: 0

Begin november 2011 kun je met je eigen casus aan de slag om online leerprocessen in je eigen werkpraktijk / organisatie toe te passen.   Dit zal worden ondersteund met professionele begeleiding van Faciliteeronline.nl .    De leergang  ‘Sociale media voor leren en veranderen in organisaties’ wordt door Sibrenne Wagenaar, Simon Koolwijk en Joitske Hulsebosch in onderstaande video toegelicht met een aantal prikkelende voorbeelden hoe je online leerprocessen binnen of tussen organisaties kunt bevorderen.    Zie video:

Heb je interesse, lees meer over >>>> de  Leergang ‘Sociale media voor leren en veranderen in organisaties’  of download de brochure.

andere dienst

Zeven factoren voor een succesvolle online uitwisseling

Datum: 2011.09.07 | Categoriën: cursussen, Facilitator tips, Faciliteren, Uncategorized | Antwoord: 18

Met sociale media is het heel makkelijk om online iets te beginnen; bv. een LinkedIn groep te starten. Het verhaal van een deelnemer: “We hadden een geweldige dag en iedereen was enthousiast. Het idee werd geopperd dat we een Facebook groep konden openen zodat we online door konden gaan. Ik heb de groep geopend en iedereen uitgenodigd. Alleen, we hebben het nooit gehad over het doel van de online groep en niemand voelde zich verantwoordelijk voor de groep. Er gebeurde niets in de groep.”  Faciliteren van online uitwisseling is niet eenvoudig.  Wij zijn ervan overtuigd dat trainers en facilitatoren met veel face-to-face ervaring een streepje voor hebben. Echter, online faciliteren is niet hetzelfde als face-to-face faciliteren.

De rol van de online facilitator

De aanwezigheid van een online facilitator (ook wel ‘moderator’ genoemd) is essentieel om het meeste uit de groep te krijgen en het proces te bewaken. De begeleider is degene die de groepsleiders en de deelnemers alert houdt. In het geval een discussie tot stilstand komt, of als een van de probleemeigenaren niet reageert, speelt de facilitator de rol van ‘informele animator’, die groepsleden individueel aanspreekt om te checken wat hij of zij stil houdt.  Meestal gebeurt dit door een e-mail of een informeel telefoontje of chat. Het bouwen aan relaties is één van de bekwaamheden van de online facilitator. De begeleider stimuleert ook de deelnemers om te reageren op discussies door mensen op hun specialiteit of expertise aan te spreken. Ervaring in groepsdynamiek en het observeren en herkennen van patronen in interactie biedt ook een meerwaarde. Het samenvatten van discussies, het erkennen van de gevoelens van mensen en deze koppelen aan de doelstellingen van een online bijeenkomst zijn andere belangrijke taken voor de online facilitator.  Hier zitten veel paralellen in met face-to-face faciliteren.

Het verschil zit oa. in de drempel om weg te lopen/klikken die online hoger is, de focus op de inhoud versus focus op groepsdynamiek, de mate waarin je aandacht moet besteden aan duidelijkheid van communicatie. De grootste uitdaging is het omgaan met de non-verbale uittingen van deelnemers.  Omdat face-to-face contact ontbreekt,  richt de online facilitator zich op het lezen van berichten en woorden waar emoties uit te destilleren zijn. Bij teleconferentie gesprekken zal  de online facilitator letten op de intonaties van stemmen en hoe mensen op elkaar reageren.   Passie en kennis over het gebruik van sociale media is een belangrijke vereiste bij het opzetten van een online discussie proces. Inzicht in de ‘voordelen’ en de ‘valkuilen’ van de e-tools  zijn belangrijk om de klant van dienst te zijn bij de opzet van een online uitwisseling.

Succesfactoren

Er zijn zeven factoren, die bijdragen aan een succesvolle virtuele uitwisseling bij kleinschalige groepen.  Op basis van vele jaren ervaring met online uitwisseling  komen we tot een lijst van 7 belangrijke factoren, die aan het succes van een succesvolle online uitwisseling bijdragen. De presentie van een online moderator (deze rol kun je ook facilitator of procesbegeleider of leider noemen) is essentieel om het meeste uit de groep te krijgen en het proces gaande te houden.

Zeven succesfactoren

1.  Mensen zijn gemotiveerd om te leren en tijd te investeren: Mensen hebben een vraag of onderwerp in te brengen, wat ze emotioneel raakt of ‘s nachts wakker houdt, waar ze mee worstelen. Ze zijn gemotiveerd om te leren. Mensen voelen zich geïsoleerd en zijn op zoek naar gelijken of collega’s met wie ze zich veilig voelen in het delen van gedachten en gevoelens. Mensen zien de meerwaarde van deelname in als zijnde de moeite waard in investering van hun tijd. Een beloning aan het eind is stimulerend. Bijvoorbeeld deelname aan een face-to-face conferentie, een publicatie in een belangrijk tijdschrift, een uitgebreid netwerk, nieuwe kennis, tips of trucs voor het werk.

2.  Het onderwerp is van belang voor de organisatie: Leiders of managers hebben interesse in het leerproces. Zij zorgen voor ruimte voor online deelname. Een voorbereidingsbijeenkomst met de belangrijkste leidinggevenden en  ‘ambassadeurs van sociale media’ bij de voorbereidingen kan daarbij helpen

3. Deelnemers kunnen makkelijk omgaan met de tools of willen dit leren: De keuze voor tools waar veel mensen al mee bekend zijn heeft veel voordelen. Het is essentieel dat meer dan 80 – 90 % van de deelnemers zich comfortabel voelt met de e-tools die worden toegepast.  Als een kritieke groep afhaakt in de discussies gaat de meerwaarde in veel gevallen verloren. Ervaring leert dat als de motivatie (1) groot genoeg is, mensen ook bereid zijn het omgaan met nieuwe tools te leren. In dit geval moet er een goede helpdesk zijn.

4. De facilitator heeft voldoende tool-kennis en ervaring: begeleider heeft voldoende technische kennis over de te gebruiken sociale media, zodat deze daarmee in staat is hier optimaal gebruik van te maken, en anderen op te leiden en te begeleiden bij het proces.

5.  Investeren in persoonlijke relaties en vertrouwen: ook online zijn relaties en emoties belangrijk. Het is handig als iemand uit het facilitator team een persoonlijke relatie heeft of opbouwt. Deze persoonlijke contacten zijn essentieel in het helpen van passieve deelnemers om actief te worden in een later stadium van de online uitwisseling. Door groepswerk kunnen deelnemers online persoonlijke relaties opbouwen;

6. Er is duidelijkheid over doel, ritme en timing: De timing en het doel van een online evenement is belangrijk. Een online evenement negen maanden voorafgaande aan een face-to-face bijeenkomst genereert geen hoge deelname. Het creëren van een online discussie twee tot vier weken voor een bijeenkomst heeft meer kans om succesvol te zijn in het genereren van momentum. Een eendaagse brainstorm kan soms succesvoller zijn dan 4 weken brainstormen. Bij een continue uitwisseling helpt het een ritme te creëren, zoals bijvoorbeeld een maandelijkse teleconferentie.

7. Er wordt feedback verzameld en bijgestuurd. Online kun je geen non-verbale signalen lezen. Daarom moet je nog regelmatiger momenten van evaluatie inbouwen in het proces, zoals korte polls. Deelnemers hebben zo de mogelijkheid om feedback te geven wat werkt en wat in het proces verbeterd kan worden. Deze momenten van terugkoppeling vergroten de betrokkenheid en het eigenaarschap in het proces;

Slot

Online faciliteren is niet eenvoudig,  maar zeker een uitdaging om je in te bekwamen. Niet alleen zijn specifieke competenties van een face-to-face facilitator vereist, maar ook virtuele vaardigheden zijn een nieuwe eis van de ‘moderne facilitator’.   Hun gereedschapskist omvat sociale en technische vaardigheden,  evenals het vermogen om de groep te betrekken op een virtuele reis. Een online facilitator blinkt uit in multi-tasking.  Online faciliteren is inderdaad een kunst!

Voor meer literatuur over online faciliteren lees  ‘En Nu Online – Joitske Hulsebosch en Sibrenne Wagenaar,  pagina 177 – 258‘   en  ‘Facilitation Online  - Stephen Thorpe’

andere dienst

Faciliteren op Twitter

Datum: 2011.09.05 | Categoriën: Uncategorized | Antwoord: 0

Op 23 september geven Simon Koolwijk en ikzelf een workshop ‘faciliteren op twitter’. Veel mensen weten ondertussen wel wat twitter is (of ongeveer). Omdat het een spontaan en snel medium is wordt het niet zo snel gezien als een middel waarmee je kunt faciliteren. Toch kun je heel veel doen met twitter!

Denk hierbij aan het faciliteren van twitter chats, het maken van twitterlijsten die publiek zijn rondom bepaalde thema’s of het cureren van een ‘hashtag’. Is dit allemaal abacadabra en ben je nieuwsgierig wat dit allemaal is? Kom dan naar onze workshop op de conferentie ‘faciliteren als tweede beroep‘, in Soesterberg op vrijdag 23 september. Je kunt er nog veel meer workshops doen, allemaal rondom het thema faciliteren, zoals buiten faciliteren. Hieronder een filmpje waarin we onze workshop aankondigen, deze staat ook op de site van de conferentie zelf.

andere dienst

Hoe verandert internet jouw manier van denken en leren?

Datum: 2011.08.17 | Categoriën: social media | Antwoord: 1

Ik ging een keer met een buurvrouw mee de hond uitlaten (ik heb zelf geen hond). Ik was verbaasd over de hele nieuwe wereld die ik leerde kennen in mijn eigen wijk. Een hele groep van hondenbezitters die elkaar kennen, speciale veldjes die wel of niet handig zijn, honden die elkaar wel of niet mogen. Ik geniet altijd van zo’n nieuwe ervaring, alhoewel het niet altijd direct een inzicht oplevert. Vandaar dat ik het ook geweldig vind dat je via sociale media een kijkje in veel andere werelden kunt nemen. Internet geeft mij zeker een blik op nieuwe werelden, zo ben ik veel meer in contact met jongere mensen dan ik anders geweest zou zijn. Ook volg ik veel mensen uit de marketing hoek. Een discipline waar ik nogal wat vooroordelen over had (gladde snelle jongens) maar nu meer waardering voor heb. Nog wat voorbeelden:

• Via facebook ben ik weer in contact met de directeur van een organisatie in Ghana waar ik in 2000-2002 organisatie advies aan heb gegeven. Heel mooi om te horen hoe hij er nu op terugkijkt en hoe het gaat.
• Via skype heb ik af en toe contact met iemand een vriendin uit Kenya die in Delft studeert. Gewoon hallo zeggen, ik weet dat ze altijd laat studeert en dan online is via skype.
• Ook via facebook zag ik door status updates dat de ramadan was begonnen. Zo kon ik moslim bekenden even laten weten dat ik meedenk.
• Via een online community van non-profit professionals las ik dat hoe iemand Wordle gebruikte als introductieoefening. Die oefening heb ik ook al twee keer gebruikt in een workshop.

Het is veel makkelijker om van veel op de hoogte te zijn. De ene keer is het direct nuttig, maar vaak ook niet.

Ik heb in de vakantie het boek ‘Hoe verandert internet je manier van denken?’ gelezen. Deze vraag is aan 151 mensen voorgelegd en ze antwoorden allemaal in 2-3 pagina’s. Grappig om te zien dat het 151 andere antwoorden zijn! Dus ook niet makkelijk samen te vatten, maar wel heel inspirerend en veel herkenbaars. Een aantal mensen zegt eigenlijk dat internet niet hun manier van denken verandert, de meesten wel. Veel noemen het feit dat ze al tijdens het schrijven van het stukje verschillende dingen op internet hebben opgezocht en gelezen, en zo tot andere conclusies komen. Ze zegt Paul Bloom: ‘Ik besef door internet hoe aardig mensen kunnen zijn’, waarbij onbekenden hun tijd en kennis vrij weggeven. Haim Harari is een natuurkundige en ziet 3 grote veranderingen:

• Berichten worden steeds korter, het gaat steeds meer om oneliners (met het gevaar van misleiding!)

• Feiten zijn op internet beschikbaar, dus daar hoeven we minder over te denken. Denken gaat om feiten kennen, verbanden leggen, nieuwe ideeëen, hoofd en bijzaken onderschuiden, analyse, etc. Omdat feiten nu op internet beschikbaar zijn hoeven we daar minder aandacht aan te besteden. (wel met de waarschuwing dat je feit en pseudofeit uit elkaar moet houden op internet)

• Het proces van leren en onderwijzen verandert diepgaand door alle mogelijkheden en gevaren van internet. Lessen van de grootste leraren ter wereld zijn beschikbaar, we hoeven minder feiten te kennen want altijd op te zoeken. Dit leidt tot een andere patroon van kennis, inzicht ontwikkelen en denken bij mensen. Dit is volgens hem nog onvoldoende doorgedrongen tot de onderwijs wereld. En volgens mij heeft het ook nog niet tot diepgaande veranderingen geleid in de trainings/opleidingswereld.

Zelf is mijn manier van leren heel erg veranderd door internet en met name sociale media. Ik volg veel andere professionals, wat ze denken, doen, mee bezig zijn. Ik word er veel creatiever van. Ik ben ook wel een verzamelaar van informatie. Het gevaar is dat je niet genoeg tijd neemt om de informatie ook te plaatsen en er iets mee te doen, iets wat ook veel schrijvers in het boek noemen. Judith Rich Harris vergelijkt internet zelfs met een fles ketchup. Eerst kwam er te weinig uit, en nu een veel te grote klodder. Ik moet zelf ook uitkijken dat ik niet veel te veel informatie tot me neem en het dan niet meer verwerk, en het dus geen invloed heeft op mijn eigen professionele praktijk. Het komt voor dat mensen iets retweeten wat ze via mij gevonden hebben en dat ik het al weer vergeten ben! Ik kom zoveel mooie tools tegen, die ik niet allemaal uit kan proberen. Een mooie term van Brian Knutson (uit dit boek) is ‘survival of the focused’. Hij observeert dat sommigen als internetvaarder vooruit stomen, terwijl anderen hulpeloos rond laveren, terwijl hun aandacht wordt meegesleurd in een maalstroom.

Goed gebruik maken van de goede kanten van de nieuwe mogelijkheden van leren en veranderen via internet en tegelijkertijd over de valkuilen heenstappen is de uitdaging van sociale media (en breder: internet). Voor mij is dat meer op kwaliteit richten en toepassen van nieuwe ideeën, zorgen dat het niet een brij van informatie is, maar dat het invloed heeft op je eigen professionele praktijk.

Na het lezen van de 151 verhalen weet ik wel heel goed dat er geen eenduidig antwoord is op hoe internet denken en leren verandert. Maar ik ben wel benieuwd naar jouw ervaringen. Waar ben jij enthousiast over en wat zijn jouw valkuilen?

andere dienst

Virtueel lerend en faciliterend de herfst van 2011 in!

Datum: 2011.07.15 | Categoriën: cursussen, Faciliteren, social media | Antwoord: 0

Vanaf eind September 2011 biedt Faciliteeronline.nl een nieuw en verleidelijk aanbod op het gebied van ‘Online leren en faciliteren voor leerprocessen en veranderingstrajecten’. Wij bieden diverse ‘online en face-to-face bijeenkomsten’, die zowel kort- als langlopend zijn.
Wil je proeven en bewust worden, wat er zoal mogelijk is met online leren en faciliteren en wil je met kortlopende bijeenkomsten beginnen, dan bieden we:

 
1. Workshop ‘Sociale media voor facilitatoren’ – 30 september, 2011 in Seats2Meat, UtrechtTijdens deze 4 uur durende workshop maak je kennis hoe ‘sociale media’ voor leer- en organisatieprocessen in te zetten en krijg je inzicht welke vaardigheden voor een online facilitator nodig zijn om dit te begeleiden. Prijs € 195,- (excl. BTW). Lees meer >>> ‘Sociale media voor facilitatoren’

2. Webinars met internationale experts
Tussen 15 december 2011 en 24 mei 2012 zullen vier webinars worden georganiseerd met een aantal internationale experts op het gebied van online leren en faciliteren. Tijdens deze webinars zul je bijgepraat worden over de nieuwste ontwikkelingen en trends op het gebied van online uitwisseling door o.a. experts zoals Jane Hart en Nancy White. Prijs € 45,- (excl. BTW) per webinar. Lees meer>>> Webinars met internationale experts.

3. Inspiratiesessies
Tussen december 2011 en maart 2012 gaan we twee inspiratiesessies organiseren. De thema’s zullen later dit najaar worden vastgesteld. Rode draad is ‘online leren en faciliteren’. Lees meer >>>> Inspiratiesessies.

Wil je meer verdieping en wil je concreet aan de slag met het opzetten van een online leerproces en veranderingstraject, dan bieden we vanaf’eind Oktober 2011 aan:

4. Leergang ‘Sociale Media voor Leren en Veranderen in Organisaties’
De leergang is een krachtig leertraject van 8 maanden gericht op het opzetten en inrichten van online leerprocessen en het leren en verbeteren van online facilitator vaardigheden. Tijdens de leergang wordt er gewerkt aan eigen casuïstiek. Deelnemers zullen veel ervaringskennis op doen. Prijs € 1.995,- (exclusief BTW)

Lees meer>>> Leergang ‘Sociale Media voor Leren en Veranderren in Organisaties’.

Wil je je alvast oriënteren op het gebied van het ontwikkelen van professionele compenties in het omgaan en toepassen van sociale media lees het boek ‘En Nu Online – auteurs Sibrenne Wagenaar en Joitske Hulsebosch of lees de blogartikelen op onze website: http://faciliteeronline.nl/

We verheugen ons met jullie kennis te maken en jullie verder te ondersteunen met je eigen persoonlijke ontwikkeling als ‘online facilitator’ of ‘leer- of veranderingstraject ontwerper’.

andere dienst