andere dienst

Vrijdag doe ik een workshop over sociale media als leerinstrument voor trainers op het congres ‘Trends voor Trainers‘. Kun je niet komen, kijk dan eens of je de trends voor trainers kunt ontdekken via de hashtag #tvt12 op twitter. Je hoeft hiervoor geen account op twitter te hebben, je kunt #tvt12 gewoon intypen in de zoekbalk bovenaan de pagina. Of bekijk de presentatie hieronder. Ik hoop inderdaad dat sociale media als leerinstrument een nieuwe trend is, zoals Selma Foeken ook denkt in haar blogpost over online leren.

andere dienst

Identify and encourage the people who like to share

Learning is about sharing of knowledge, especially while using social media. It requires a certain culture of openess. What kind of factors influence the willingness to share?  What can we do as facilitators?

Jane:  ‘Many people are happy to share. They do, because they want to and have a reason to do so. In organisations we have to tap into that approach. We can not force people to share,  however we can encourage them. We have to remember that people need a reason to share. So, as a facilitator help and encourage the people who are motivated to share and emphasize how important they are in their organisation or community. Show them the value of sharing, how it will be important and help the organisation or the community’.

‘An important pré-condition is to build a culture of trust.  People need to feel that they are not going to be reprimanded. Social media policies can be helpful, however it is usually about sharing with the outside world. Within the organisation it is more about the value to the organisation. There is a difference between sharing internally and externally. As facilitator be an example for others. Share stories about how it works for you. Storytelling is key in telling people how it works in social media. In terms of security, if you want to keep it entirely within the company, this is possible. There are a lot of ‘enterprise tools’ and ‘open source’ tools you can use and have them protected through a firewall, you own and control the data entirely’. If you host it outside in the cloud, you don’t control the security levels. However, the companies can explain you exactly how secure it is. 

Towards a performance based approach

We are moving from a command and control culture towards an encourage and engage culture. How will the role of managers look like in a culture of ‘encourage and engage’?

Jane:   ‘Through the growing importance of social media and rapid external changes in the business environment, the role of managers will change.   The question,  “I need a training course” will not be the right point of departure in enabling people’s learning in organisations. “What is the problem you want to solve?”  will be the starting point in encouraging people to take responsibility in their own discovery path of learning.  What do you need to solve this problem?  What kind of expertise is needed? Where do you want to collect the information?  Who do you like to meet and connect?  How would you like to develop your competencies to solve this problem?  What kind of learning community might help you?  The managers role will change  from a controler into the role of a guide questioning and helping people to solve their problems’.   Formal learning such as face-to-face training courses will become less important.  Informal learningprocesses in organisations will increase in importance.  Connecting and helping to find the right people, creating an enabling environment will be crucial factors that will support people’s development in organisations. In a culture of ‘encourage and engage’ the manager will focus on relating learning to performance. What is the effect of learning on performance?  What works well?  What can be improved?  Social media will play an essential part in the process of sharing and connecting.  It  will move organisations from a ‘Hierarchical’ to a ‘Wirearchical’ approach in learning.

‘Easycratie’  , the 8-fields model of Kessels and Smit  and the article ‘Veranderingen in richten als leerproces – De rol van de manager’  are excellent  resource materials in empowering managers to move towards an ‘encourage and engage’ role in organisations.

The community gardener, an insider or outsider?

‘Communities of Practise (CoP’s) are excellent places for formal and informal learning’  according to Jane Hart.  ‘Communities are about “collecting and connecting“.  They are the places where people can address their problems.  It enables serendipitous learning.  It is not necessary that CoP’s are big communities. It is rather the quality than the quantity, that determines the success of a CoP. Some people are active, others are less active. The old model for communities is 90-9-1 which symbolizes the composition of communities;  90 % are the quiet readers and followers, the so-called lurkers,  9 % are fairly active,  they read and respond,  and 1 %  are the core people running and keeping the community active is moving more towards a 70-20-10 model.  This does not mean that the lurking is hindering personal development.  Each person plays a role in the community. Lurkers will still learn by reading and following others. Organisations need to enable people and provide the right conditions (time, money and support) to encourage people’s participation in such communities.  Currently many self-employed consultant are active in online communities.  However, the changing demands in the working environment of organisations, will also foster the increament of participation of people working in organisations in social media platforms.

Jane:  An important role in learning communities is there for the so-called “Community Gardener“. This person feeds the community with new ideas, new posts and encourages people to remain active’.   Jane prefers that the Community Gardener is a member of the community. ‘Outsiders can be helpful in the start-up phase, however insiders are needed to keep the community going’. 

Facilitating serendipitous learning

Can we help people to learn unintentionally? ‘Often browsing on the web is seen as distraction. We should emphasize that it important to stimulate out-of-the-box thinking and it challenges our mental models. Managers don’t see browsing on the internet as learning. We can promote serendipitous learning as a strategy. We also need to help people understand that you can’t manage and capture everybody’s learning. You can’t lock it up in a database. Most of what we learn is accidental, serendipitous. We can encourage and support it, and measure it’s impact on people’s productivity and performance.’ ‘Recognise that people do learn in that way. Learning professionals can help by showing places and tools to learn serendipitously and help find connections.’

Intelligent filtering will be the next trend for learning organisations

‘Techcrunch’ and ‘Mashable’ are two resource sites which feed the professional garden of Jane with new tools.  ‘Learning is a life long process!  Passion, dedication and doing things from the heart, are the main ingredients. And what trend does Jane foresee for learning organisations in the future?  ‘Intelligent filtering will be the next stage in making people in organisations smarter.  By then we will not talk about social media, but about web 3.0 education models’.

More resource materials:

Jane Hart’s presentations at   >>>  http://www.slideshare.net/janehart

Serendipitous learning:  Recognizing and fostering the potential of micro blogging

John Moravec – Education futures -  The education 3.0 model   and a VPRO documentary about the Education 3.0 model

The next webinar will deal about  engaging and activating online communities with Nancy White as expert.  The webinar will take place on 21st February, 2012 from 15.30 – 17.00 hrs Amsterdam GMT-1 time.  More information,  Faciliteeronline.nl

andere dienst

1. Aantrekkelijke vormgeving

Wie is je doelgroep en wat voor uitstraling past hierbij? Moet de omgeving een professionele look hebben, een sociale, een heel ontspannen of juist actieve? Is het belangrijk dat de vormgeving gelijk laat zien waar de omgeving bij hoort? Bij welke organisatie, bij welk netwerk, bij welk thema? Wij proberen te zorgen voor een online plek waar professioneel en sociaal bij elkaar komen. Omdat we erin geloven dat beide aspecten nodig zijn voor kennisuitwisseling en interactie.

Vaak krijg je een beeld van de mogelijkheden door enkele voorbeeldomgevingen te bekijken. Bij praktische elke tool is dit wel mogelijk. Aantrekkelijke vormgeving zit ‘m ook in het gebruik van foto’s en afbeeldingen naast tekst. En denk eens aan metaforen om iets uit te drukken: de bungalow voor kennismaking in kleinere samenstelling, aan de keukentafel voor diepere gesprekken tot diep in de nacht….

2. Veel aanbieden

Een online omgeving is aantrekkelijk om naar toe te gaan doordat er wat te vinden is. Op een gegeven moment zit de waarde in de discussies die daar plaats vinden en het collectieve geheugen wat je met elkaar opbouwt. In het begin kun je dit al voeden door bijvoorbeeld een bibliotheek aan te leggen met links naar waardevolle blogposts, online artikelen, een boeken top tien en YouTube filmpjes over het onderwerp.

3. Deelnemers verbinden

Om online activiteit en interactie te stimuleren is met elkaar kennismaken van belang. Voor mij is een ingang om anderen online te leren kennen het persoonlijk profiel. En dan wel een profiel dat er aantrekkelijk uit ziet. Qua vormgeving en inhoud, met foto erbij. Ik vind het prettig in het profiel iets te lezen wat een gemakkelijk haakje is om contact op te leggen. Een interessante hobby, een boek dat iemand aan het lezen is, een project waar diegene middenin zit. Daarnaast werkt het prettig om aan een concrete opdracht te moeten werken in kleinere samenstelling. Zo’n opdracht kan in het begin zijn: vind uit wat je met elkaar deelt, bedenk een karakteristieke naam voor jullie als groep, wissel eens met elkaar uit over…

4. Overzicht bieden

Cruciaal! En op veel verschillende manieren te bereiken. Als gebruiker is het prettig om de hoofdpagina te kunnen gebruiken als een soort wegwijzer. Daar staat, altijd op een vaste plek, wat er online te doen is en waar je wat kunt vinden. Heb je technische ondersteuning nodig, dan lees je daar hoe je die snel kunt krijgen. En zoek naar een logische manier van indelen. Tabjes met een naam die gelijk zegt waar het over gaat. Discussies die zijn onderverdeeld in categorieën. Tags die je gebruikt om verschillende informatielijnen makkelijk te vinden. In het begin lijkt de omgeving al snel logisch, maar ga je er vanuit dat er veel interactie gaat plaatsvinden dan kan het al snel onoverzichtelijk worden. En niets is vervelender dan lang zoeken naar iets wat je nodig hebt, gezien hebt, maar waarvan je niet meer precies weet waar het stond.

5. Hoofdpagina als dashboard

In veel leerprocessen gebruik je niet maar 1 social media tool, maar vullen tools elkaar aan. Je gebruikt social bookmarking om interessante weblinks met elkaar te delen. Twitter om met een grotere groep te communiceren. En een wiki om samen te werken aan online producten. Het werkt heel prettig om 1 ingang te hebben, van waaruit je makkelijk door kunt naar de andere tools. Zo kun je de twitterstream zichtbaar maken in de online omgeving, een link naar de social bookmarking tool zichtbaar op de hoofdpagina zetten, en een wiki ‘in de omgeving hangen’.

6. Meerdere manieren van navigeren

We hebben allemaal verschillende zoek- en werkstijlen. De een gebruikt de tabjes in de omgeving, de ander kijkt eerst naar het overzicht van laatste activiteiten. Zorg ervoor dat je deze verschillende manieren van navigeren aanbiedt.

7. Maak activiteit zichtbaar

Niets is vervelender dan naar een online omgeving gaan en het idee hebben dat daar weinig gebeurt. Een hoofdpagina die er voortdurend hetzelfde uitziet maakt niet dat je nieuwsgierig wordt. Zorg dat je op de hoofdpagina de activiteit zichtbaar maakt: tweets, laatste activiteiten, een nieuw gestarte discussie, een geplaatste blogpost, een toegevoegd filmpje, een nieuwe link naar een artikel.

Heb jij aanvullingen? Punten die jij gebruikt bij het inrichten van een online leeromgeving? Leuk om eens te horen en met elkaar te delen!

Deze blogpost is ook geplaatst op mijn website Link2Learn.

andere dienst

Anyway, when I was discussing my upcoming webinar with Sibrenne, Simon and Joitske, I thought it might be a good idea to try the same with the traditional webinar model, and flip that.  So that instead of me presenting to you for an hour with only a small amount of time for questions which you have to think up on the spot, we flip that model.  So I provide you with some article to read in advance, which means that you have time to read it and reflect on it, as well as consider the questions you’d like to ask. And then we spend the time on the webinar discussing your questions, and their application and implication for workplace learning.

So, what should I ask you to read?  Well I’ve been writing a lot, as you may well know, about the use of social media for learning and,  in conjunction with my Internet Time Alliance colleagues (Jay Cross, Harold Jarche, Charles Jennings and Clark Quinn), a lot too on the importance of working smarter.  So I thought an article that brought these two aspects together and which summarised a lot of my thinking would be the best place to start. Of course it’s then up to you if you want to read further around it.   So here’s the article to get you started:

>> 10 steps for working smarter with social media 

Now, in order that we have time to prepare for the webinar on Thursday evening, it would be great if you could leave your questions in the comments area below by the end of Wednesday 14 December 2010.  If you would like to ask me any other questions, please feel free to leave them here too!  Of course there will also be an opportunity to ask other questions in the webinar itself – and also some time too to get your feedback on Flipped Webinars.

I look forward to reading your questions – and talking with you on Thursday 15th at 20.00 Amsterdam time in our Flipped Webinar!

Jane Hart

andere dienst

Naomi introduceert de gedachte van design thinking, een methode die je kunt gebruiken bij ontwerpen en probleemoplossen, bestaande uit 5 stappen: (1) huidige situatie analyseren, (2) brainstorm over mogelijke aanpakken, (3) cluster de ideeën, (4) maak een aantal prototypes voor een idee, en (5) leg prototypes voor en voer uit. De fasen van convergeren en divergeren komen hierin duidelijk naar voren.

Een paar tools die Naomi gebruikt bij dit ontwerpproces:

• Voor een visuele brainstorm kun je gebruik maken van Pinterest (een online prikbord, moodboard). Hiermee kun je (gezamenlijk) een fotocollage maken, met bij elke foto een korte typering. En de mogelijkheid om op elkaars foto’s te reageren. Een alternatieve tool hiervoor is Imgspark.
• Er bestaan ook geschikte social media tools voor een online brainstorm. In dit webinar oefenen we kort met Wallwisher en metSpiderscribe. Beiden werken heel gemakkelijk: je gaat er heen en als gebruiker kun je notities op een ‘vel, muur’ wall’ plakken met je ideeën erop. Je kunt deze ideeën clusteren, orderen, door ze te verplaatsen, een andere kleur te geven, ze te verbinden met lijnen (in Spiderscribe). Wallwisher is gemakkelijk in gebruik omdat je geen account nodig hebt om ermee te werken. Deelnemers hoeven dus niet in te loggen.

Dan het maken van prototypes. Hoe kun je dat online vormgeven? Dat hangt natuurlijk af van de vorm waarin je een prototype maakt: wil je dit visualiseren, uitwerken in geschreven tekst (een verhaal), in de vorm van een mindmap. Naomi liet ons een voorbeeld zien van het gebruik van prezi, waarbij je sinds kort ook gebruik kunt maken van prezi-meeting; een manier om tegelijkertijd samen aan een prezi te werken. Gebruik je vooral geschreven tekst, dan kun je denken aan google.doc of een wiki.

En voor het delen van de uitgewerkte prototypes online kun je tools gebruiken die je in staat stellen om je beeldscherm met anderen te delen. Hier kun je niet samen in werken, maar je kunt wel iets op je scherm duidelijk laten zien. Mogelijke tools zijn Teamviewer of Join Me. Wil je de mening van anderen horen over een uitgewerkt idee, dan kun je dit ook doen middels een online vragenlijst. Tools hiervoor zijn bijvoorbeeld SurveyMonkey of Google forms.

Mooi kader om vanuit te werken! Simon neemt ons vervolgens mee in een oefening: een online stellingenspel. We gebruiken hierbij Spiderscribe. Met eens en oneens is een niet zichtbare lijn gemaakt op het scherm.

We plaatsen allemaal onze naam op het scherm en kiezen een positie op de lijn nadat we een stelling hebben gekregen. In welke mate ben je het eens of oneens met de stelling en waarom? De kracht van deze werkvorm zit in de conversatie die je hebt naar aanleiding van gekozen posities. Deze conversatie voeren we via skype. Wat online mogelijk maakt is dat je de argumenten die men aandraagt bijhoudt. Je creëert een helder overzicht van deelnemers en verzamelde opbrengst. Je kunt zelfs het veranderen van positie weergeven, doordat deelnemers hun naam kunnen ‘verslepen’.

Vervolgens hebben we met Spiderscribe een paar brainstormen gedaan. Werkte best goed. Elke deelnemer (we waren met 6) kreeg een stukje van het scherm toebedeeld om daarin te brainstormen. Vervolgens zijn we gaan clusteren: ideeën kregen per cluster een kleur en een naam. Hoe werkt dit anders dan een brainstorm in een f2f bijeenkomst? Tijdens het brainstormen kun je ideeën van anderen al lezen en deze als opstapje gebruiken (doorassocieren). Je bent eigenlijk niet bezig met de vraag van wie een idee afkomstig is. Je kunt er onbevooroordeeld naar kijken. Naast tekst kun je ook gebruik maken van afbeeldingen. En het geeft alle deelnemers een goed overzicht van de opbrengst. Tenminste, als je met de ideeën op het beeldscherm kunt blijven. Daar komt bij dat spiderscribe een laagdrempelige en makkelijke tools is om te gebruiken.

Andere tools die je goed kunt gebruiken in zo’n ontwerpproces? Ben benieuwd wat jullie gebruiken!

andere dienst

Van wikipedia over serendipiteit: Serendipiteit is het vinden van iets onverwachts en bruikbaars terwijl je op zoek bent naar iets anders. Het woord werd geïntroduceerd in het Engels door Horace Walpole in de 18e eeuw, in een brief waarin hij het had over een verhaal dat hij had gelezen, het Perzische sprookje De drie prinsen van Serendip (Serendip is een oude Perzische naam voor Sri Lanka). Het verhaal is eigenlijk niet zo’n goed voorbeeld van wat we nu onder serendipiteit verstaan: het is eerder een voorbeeld van inductie. In die context verwijst serendipiteit naar het vermogen van een alerte geest om uit toevalligheden conclusies te trekken. Anders gezegd: slimme, voorbereide mensen zijn beter in staat om daadwerkelijk ontdekkingen te doen aan de hand van het toeval.

De ontdekking van penicilline en de post-its zijn bekende voorbeelden van toevallige ontdekkingen door serendipiteit.

Post-its zijn een voorbeeld van serendipiteit (een toevallige uitvinding): de kleefstof uit de plakrand van de Post-its was al uitgevonden door onderzoeker Dr. Spence Silveren bestaat uit kleine kleverige bolletjes. Doordat slechts een klein oppervlak van deze bolletjes contact maakt met een vlakke ondergrond geeft dit een laag die goed plakt en toch makkelijk weer los te trekken is. De bedoeling van Dr. Silver was echter een zeer sterke kleefstof te maken en het praktisch gebruik van deze vinding was niet direct duidelijk. De uiteindelijke bedenker van de gele Post-it-velletjes was Art Fry Het verhaal gaat dat Fry gefrustreerd was over de boekenleggers die steeds uit zijn koorboek vielen. In een moment van eureka zou hij op het idee zijn gekomen om Silvers zelfklevende middel te gebruiken om een betrouwbare boekenlegger te maken. Bron: http://nl.wikipedia.org/wiki/Post-it

Zo zie je dat serendipiteit niet alleen neerkomt op het vinden van gekke nieuwe informatie, maar dat het gaat om het maken van verbindingen naar toepassingen, naar je eigen werk. Door middel van sociale media kun je serendipiteit stimuleren, niet alleen op het niveau van nieuwe uitvindingen maar ook op het niveau van creatieve oplossingen vinden voor moeilijkheden in je eigen werk.

Jane Hart heeft veel geschreven over ‘the smart worker’. (slmmer werken).  De slimme professional is iemand die:

• 1 – continue leert en vooral ‘on-the-job’
• 2 – wil weten hoe hij performt
• 3 – zijn kennis graag en veel deelt
• 4 – gebruik maakt van een netwerk van vrienden en collega’s
• 5 – leert samen met anderen
• 6 – blijft bij met de ontwikkelingen op zijn vakgebied
• 7 – continue werkt aan zijn productiviteit
• 8 – graag autonoom handelt 

Behalve het ‘smarter’ zou ik ook het creatieve aspect willen benadrukken en het maken van onverwachte verbindingen. Er hoort namelijk ook bij dat de slimme professional gebruik kan maken van serendipiteit door over de grenzen van zijn/haar vakgebied heen te kijken. Sociale media kunnen hierin een grote rol spelen bv. door de mogelijkheid om over de grenzen van je vakgebied heen te kijken. Herken je jezelf in deze beschrijving van de slimme professional? In dat geval zul je sociale media zien als een grote kans om te netwerken en leren. Hier is een TedTalk van Joris Luyendijk die het heeft over ‘share your learning curve’. Deel je leerproces zodat er nieuwe connecties kunnen ontstaan tussen vakgebieden en tussen mensen die een leerproces uit nieuwsgierigheid doorlopen (basis kan goed een blog zijn). Hij is begonnen met het delen van zijn zoektocht naar electrische autos.

Wil je hiermee aan de slag in je organisatie? Jane Hart heeft ook een mooie blogpost geschreven getiteld: 10 steps for working smarter with social media, waarin je een aantal stappen kunt lezen om binnen organisaties het slimmer werken te stimuleren.
Ben je geïnteresseerd in meedoen aan onze webinar? Meld je dan aan bij Simon Koolwijk e-mail. faccom@xs4all.nl telno.  06 106 24 575

andere dienst

Gretig reageer ik al op een aantal discussies.  In mijn bungalow, een werkgroep die met sociale media tools oefent,  komen een aantal praktische vragen over het gebruik naar boven.   Help!  Ik krijg géén toegang, wat te doen?   Op een aantal reageer ik per mail en probeer de deelnemers met het oefenen met een aantal social media tools verder te helpen.  Bij anderen maak ik een telefonische afspraak.  Als je beide achter de computer zit, is het makkelijker om een technisch probleem op te lossen.

Discussieforum als ontmoetingsplek

De leergang is nu twee weken bezig.  Eén van de leerdoelen is  om een breder inzicht te verkrijgen in tools, technieken en trends in sociale media.  Als aanloop naar de eerste f2f bijeenkomst op 24 november 2011 zijn de 11 deelnemers aan de slag gegaan met tools zoals Yammer,  Online brainstormen,  Whiteboard, Google plus, Wiki,  Social bookmarking, Facebook en Discussieforum (Ning).  Via de laatste online tool worden ervaringen op het discussie platform gedeeld.     Zo is één groep al uitgebreid aan het oefenen en experimenteren met Yammer.  Een andere groep wil eerst het discussie onderwerp bepalen en dan gemeenschappelijk met een tool aan de slag te gaan.  De derde  groep heeft een gezamenlijke brainstorm op spiderscribe.net gestart om de voordelen van de start van een leergang f2f af te wegen met een online start.

Ook wordt al actief gereageerd op de scheiding tussen werk en privé op het gebied van sociale media.  De voor- en tegens worden tegen elkaar afgewogen.  Wat laat je zien en niet zien?  Hoe hoe zit het met richtlijnen vanuit je werkgever, wat je wèl of niet deelt?   Uiteindelijk ben jij het die zelf bepaalt hoe ver te gaan met sociale media.   En wat levert al het internet ons op?  Maakt interent ons dommer of slimmer.   Een interessant filmpje vond ik via een NCRV documentaire,  ‘ Feit of fictie, maakt internet ons dommer!’

Een ander brengt de discussie in ‘Sociale Media waar hebben we het over?’   Gezamenlijk wordt gezocht naar een definitie.   Wat is de betekenis van het woord sociaal,  als alles via een virtuele wereld wordt gecommuniceerd?    Een andere discussie gaat in op de technische hobbels.  Zoveel wachtwoorden en klikken.  Soms dreig je het geheel van knoppen en klikken af te haken….

Het discussie platform is een virtuele gemeenschappelijke ontmoetingsplek om ervaringen te delen. Iedere persoon is zo op zijn eigen manier bezig met zijn ontdekkingstocht in de virtuele wereld, terwijl het  Ning discussie platform een basis biedt om ervaringen en vragen te delen.  Same place, but different time!

Opbrengst vanuit diverse invalshoeken

Twee weken delen en discussie heeft al het nodige opgeleverd.   De deelnemersgroep kent een grote diversiteit.  De helft van de deelnemers is zelfstandig ondernemer en de andere helft is werkzaam binnen de organisatie.  Een aantal zijn werkzaam in de internationale sector,  sociaal werk,  anderen komen uit het bedrijfsleven,  terwijl anderen actief zijn met training en coaching in Nederland.

Op een originele manier heeft ieder zich al aan elkaar voorgesteld.  Zo heeft de één passie met natuur, de ander met spellen en een derde met de kids en familie.  Ook kwam ik een aantal interessante artikelen en boektips tegen, waarmee ik in mijn facilitatie en trainingswerk zeker iets kan.

1.  Versterk je sterkten -  Marcus Buckingham

2.  The five best mind map applications

3.  De kracht van sociale media binnen bedrijfsmuren (case met succesvolle toepassing Yammer)

4.  Jim Stoltze, Hoe overleef ik mijn inbox? met als onderliggende vraag: Maakt internet gelukkig?

5.  Nicholas Carr: Het ondiepe. Hoe onze hersenen omgaan met internet

6.  Leuke filmpjes maken met  http://animoto.com/

Deelnemers geven te kennen,  de openheid op het platform te waarderen.     ‘Een gesloten platform geeft je het gevoel en veiligheid dingen te delen’.  ‘Op deze manier leren we elkaar alvast kennen’,  ‘Het is een stimulerende manier om online al aan  de slag te gaan’.  ‘Zo leer ik de voordelen van een Ning discussie forum kennen.’

In twee weken tijd wordt er gaande weg een gemeenschappelijk gevoel gecreërd en wordt op een stimulerende manier naar de eerste f2f bijeenkomst toegewerkt.  Een van de deelnemers oppert al om een gezamenlijk social bookmarking account te maken,  waar alle verzamelde literatuur, publicaties en websites worden gedeeld.  De kracht ontstaat geleidelijk aan vanuit de groep om initiatieven op te pakken en gezamenlijk aan een produkt te werken.

Rol van de online facilitator

Organisch ontwikkelen de discussies zich op ‘t Ning Platform. Achter de schermen houden de 3 online facilitators Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar en Simon Koolwijk contact via de skype chat. Hoe zitten de deelnemers in de leergang? Werkt iedereen al aan de case? Welke discussies verlopen goed? Waar kunnen deelnemers geprikkeld en gestimuleerd worden? Dagelijks worden indrukken gedeeld en taken afgestemd.

De rol van de drie online facilitators is om ‘t leerproces in goede banen te leiden en om deelnemers te ondersteunen hun leerdoelen te halen.  Taken richten zich op:

• Volgen en reageren op discussies
• Mensen verbinden
• Refereren naar literatuur of interessante websites
• Deelnemers stimuleren na te denken over hun opdrachten
• Discussies samenvatten
• Deelnemers individueel ondersteunen via mail of per telefoon
• Contact onderhouden met de deelnemers.

Het laatste gebeurt voornamelijk achter de schermen. Voor de deelnemers die stil zijn checken de online facilitators hoe zij in het proces zitten.  Zo moesten een aantal deelnemers deze week prioriteit geven aan een aantal werkzaamheden op ‘t werk en konden zodoende geen tijd creëren voor het online gedeelte. Een andere deelnemer was door de griep geveld en twee dagen online buitenspel.   De online facilitator is daarom ook een ‘informal investigator’, die de mood en betrokkenheid van individuele deelnemers checkt hoe en waar ze in het leer- en uitwisselingsproces zitten.

Iedere online facilitator is gemiddeld 1 – 2 uur per dag bezig om het geheel te begeleiden en actief te houden.  Joitske,  ‘Het is stimulerend als er al een kopgroep van deelnemers actief op het discussie formum is.  Ze stimuleren de anderen en dagen hen uit aan te haken.  Tot nu toe verloopt de uitwisseling voortvarend’.

Slot

De eerste twee weken van de leergang ‘Sociale Media voor leren en veranderen in organisaties’ zitten er op.  De komende week maken de drie werkgroepen een keuze welke sociale media tool ze op 24 november 2011 gaan presenteren tijdens de f2f bijeenkomst.   Drie vragen staan bij de presentatie centraal:     

1. hoe werkt de tool?

2. wat kun je er zelf mee als professional?

3. en wat zou je er mee kunnen in een leer- of verandertraject?

De reis is begonnen!  We kijken vooruit op boeiende avonturen in de komende maanden.

andere dienst

Als facilitators hebben we reeds meerdere malen de kracht van een online start bij een langer lopend leertraject ervaren. Wat kan de meerwaarde zijn?

• Als facilitator krijg je goed zicht op de vragen, ervaringen en behoeften die in de groep aanwezig zijn. Op basis hiervan kun je het leertraject veel gerichter ontwerpen.
• Deelnemers leren elkaar online al enigszins kennen, wat de start in een eerste f2f bijeenkomst echt anders maakt.
• Online kun je al een paar inhoudelijke discussies voeren of werken aan een opdracht. De f2f bijeenkomst gebruik je dan voor reflectie en gezamenlijke betekenisgeving.

En wat we tevens vaak zien is dat de dynamiek in de groep een karakter krijgt van cocreatie en collectief leren. Deelnemers komen vanaf het begin met elkaar in contact, leren elkaars wensen en behoeften kennen en vinden elkaar op basis van kennis en ervaring. Ze hebben invloed op de inhoud en vormgeving van het leertraject. En als facilitator vervul je deels de rol van mededeelnemer. Wel vraagt een online start om een zorgvuldige voorbereiding en ontwerp. Wat hebben wij gedaan voor dit leertraject?

Een sfeervolle en helder ingerichte online omgeving

Allereerst hebben we ruim aandacht besteed aan het inrichten van de online leeromgeving. We zijn inmiddels aardig bedreven in NING en krijgen daar vlot veel in voor elkaar. We hebben de omgeving een uitstraling gegeven die we vinden passen bij de leergang, de startpagina zo ingericht dat deze een heldere handreiking is voor deelnemers zodra ze in de omgeving komen, en pagina’s aangemaakt waar we de komende tijd mee gaan werken. Kortom: een duidelijke en gestructureerde indeling die we als basis in de leergang kunnen  gebruiken.

Kennismaking

Belangrijk bij de start van online leren vinden we de onderlinge kennismaking, zowel op persoonlijk als professioneel vlak. De volgende activiteiten gebruiken we daartoe deze keer:

• Deelnemers krijgen bij aanmelding de vraag om een paar vragen te beantwoorden. Denk hierbij aan vragen als: waar ben je momenteel professioneel mee bezig? Welk boek lees je? Wat fascineert je aan sociale media? De antwoorden te samen vormen de basis voor een persoonlijk profiel. We kiezen de vragen zo dat ze een eerste beeld geven van wie de deelnemer is en dat er aanknopingspunten zijn om makkelijk contact te maken. De deelnemersprofielen vormen een belangrijk vertrekpunt voor onderlinge kennismaking en verbinding.
• Daarnaast krijgen de deelnemers in ‘de open space’ (de plek waar we gedurende de leergang met elkaar in gesprek gaan over allerhande onderwerpen die spontaan in de groep opkomen) de uitnodiging om zich uitgebreider voor te stellen aan de hand van een zelf gekozen foto. Een foto die iets over jezelf zegt. Mooi om te zien is dat dit deelnemers stimuleert om zowel iets op persoonlijk als op professioneel vlak te zeggen. Vaak verhalend of metaforisch.
• En we hebben er voor gekozen om deelnemers in kleinere samenstelling te laten kennismaken, door al met elkaar aan een opdracht te werken. De groep is opgesplitst in 3 ‘bungalows’: een informele ontmoetingsplek met een goed koffiezetapparaat, een open haard en een grote, gezellige keukentafel. De plek voor verdere uitwisseling en gezamenlijk werk. De opdracht is om als groep een social media tool te kiezen waar je met elkaar nieuwsgierig naar bent en waar je graag eens mee experimenteert. Drie reflectievragen zijn leidend voor de inrichting van het experiment, met de vraag om een terugkoppeling van de opbrengst te verzorgen op de eerste f2f bijeenkomst.

Structuur

Een fysieke bijeenkomst heeft over het algemeen een duidelijke agenda en werkvormen om onderlinge interactie en samenwerking te ondersteunen. Hoe geef je dit online vorm? Op een vaste plek op de startpagina vind je als deelnemer de opdrachten van deze week. Met handige linkjes om gelijk op de plek te komen waar je met een specifieke opdracht aan het werk kunt. Elke maandag passen we dit aan, en we attenderen deelnemers hier tevens op middels een email. De opdrachten werken we zo duidelijk mogelijk uit middels hulpvragen en voorbeelden. En een andere vorm van structuur vormen de drie focuslijnen:  eigen gebruik, tools & trends en leren & veranderen. Voor elke focuslijn hebben we een plek in het forum aangemaakt, waar inhoudelijke discussies gaan plaatsvinden. In de eerste online week richten we ons op de eerste lijn, eigen gebruik, met de vraag welke tools je als deelnemer veel gebruikt en wat daarvan voor jou de waarde is.

Aantrekkelijk qua inhoud

Wat we tevens belangrijk vinden is dat je als deelnemer ook aantrekkelijke inhoud vindt als je in de leeromgeving komt: artikelen, video’s, suggesties voor boeken, job-aids, links naar websites en weblogs. Ook bij de start van een discussie in het forum, of bij de formulering van een opdracht proberen we achtergrondinformatie te geven of suggesties voor verdere orientatie. En op allerlei plekken de mogelijkheid om dit met elkaar verder uit te bouwen.

Naast het inrichten en ontwerpen is faciliteren van online leren cruciaal. We hebben onszelf als facilitators verdeeld over de deelnemers: een prettige manier van werken omdat we daardoor met 3 of 4 deelnemers in nauw contact staan. We zijn hierdoor voortdurend goed op de hoogte van wat er online gebeurt. Missen we een deelnemer al enige dagen? Stagneert een discussie die wel van belang is voor deze week? Ontstaat er ergens een waardevol idee dat net iets meer aandacht nodig heeft om ook door andere deelnemers gezien te worden? Wat we hierin gaan tegenkomen en hoe we gaan reageren op situaties zal de komende tijd leren. Een mooie aanleiding om dit voor onszelf eens goed bij te houden. In een volgende blogpost meer over onze manier van faciliteren en interventies die we doen!

andere dienst

Ik ben regelmatig in gesprek over de rol van sociale media in leerprocessen. Soms hoor ik dan: ‘mmm, ja, maar twitteren is toch geen leren? De berichtjes zijn veel te kort!’. Je visie op leren bepaalt hoe je naar sociale media kijkt. Als je vanuit de stroming van behaviorisme naar twitter kijkt, zal het niet zo relevant zijn. Echter, als je vanuit het sociaal-constructivisme denkt is het veel makkelijker om twitteren te zien als onderdeel van leren (en iets wat je bij professionals zou moeten stimuleren!). Een goede samenvatting van verschillende stromingen wordt gegeven door Paul Keursten in het artikel: ontwikkeling van leren in organisaties. Op basis van dit artikel kijk ik naar de stromingen en wat mensen van twitter zullen vinden.

Keursten beschrijft 5 stromingen:

• Behaviorisme: leren als programmeren van gedrag. Dit doe je door het aanbieden van situaties, voordoen en oefenen van gewenst gedrag. Een voorbeeld hiervan is een cursus ‘feedback geven’. Je kunt mensen aanleren wat de juiste manier van feedback geven is. Twitter zal niet snel als belangrijk worden gezien, omdat je gedrag vooral face-to-face moet oefenen (hoewel er ook onderzoek is dat het ook innovatief via webcam kan).
• Cognitivisme: leren als informatieverwerking, waarbij het denken en denkproces centraal staat. Door het cognitivisme hebben we het onderscheid tussen kennis, vaardigheden en houding scherper gemaakt. Deze benadering zie ik wel terug in veel congressen, waar de expert de deelnemers op de hoogte brengt van de nieuwste inzichten. Hoewel ik me hier soms over verbaas, blijft dit blijkbaar een vorm die goed werkt voor veel mensen. Twitter zal hierbij interessant als mensen maar linken naar artikelen delen.
• Pragmatisme: leren door te doen. Deze benadering zie ik goed terug in bv. 23dingen.nl, een programma waarbij mensen over 23 nieuwe web2.0 tools kunnen leren door ze zelf toe te passen en ze te ervaren. Binnen deze stroming zal twitter ook niet zo belangrijk gevonden worden, want het gaat om de praktijk.
• Constructivisme: leren door het ontwikkelen van een uniek wereldbeeld op basis van alle ervaringen. Leren is hierbij een proces waarbij een professional kennis toevoegt aan al aanwezige kennis. Bij deze stroming is zelfstandigheid en zelfsturing belangrijk zijn. Hierbij wordt twitteren al wel interessant, tenslotte kun je via twitter zelf kiezen wie je volgt, welke informatie je eruit filter.
• Sociaal-constructivisme: leren door samenwerken. In deze stroming is leren het resultaat van interacties tussen personen. Bij deze stroming is leren in netwerken en communities belangrijk. Ik ben zelf wel een aanhanger van deze stroming en moet altijd wennen als anderen het belang van communities niet zien. Deze mensen zien twitteren als een belangrijk onderdeel van een leerproces. Tenslotte bouw je via Twitter je netwerk op/uit en kun je relaties onderhouden.

Een aanvulling: Keursten had het nog niet over connectivisme, een stroming ontwikkeld door Siemens. (dank aan Ger Driesen voor deze aanvulling).

• Connectivisme: is ontwikkeld omdat de vorige stromingen niet beinvloed waren door de mogelijkheden geboden door de technologie. Bovendien richten ze zich op het individue en niet op bv. leren in organisaties. Volgens Siemens is leren een proces wat chaotisch verloopt, en niet onder de controle van een individu. Connectivisme kan worden samengevat als ‘Ik gebruik de kennis van mijn netwerk’. Bij deze stroming is Twitter een bron van serendipiteit en zelf-organisatie.

Wanneer je het gaat hebben over het gebruik van Twitter of Yammer (een interne twitter tool) binnen je organisatie is het daarom belangrijk om dit te doen in de context van je theorie achter de leerinterventies. Anders wordt het een ‘wellus’ ‘nietus’ discussie. Op welke manier kijk jij naar leren en ontwikkelen?

andere dienst