Anyway, when I was discussing my upcoming webinar with Sibrenne, Simon and Joitske, I thought it might be a good idea to try the same with the traditional webinar model, and flip that.  So that instead of me presenting to you for an hour with only a small amount of time for questions which you have to think up on the spot, we flip that model.  So I provide you with some article to read in advance, which means that you have time to read it and reflect on it, as well as consider the questions you’d like to ask. And then we spend the time on the webinar discussing your questions, and their application and implication for workplace learning.

So, what should I ask you to read?  Well I’ve been writing a lot, as you may well know, about the use of social media for learning and,  in conjunction with my Internet Time Alliance colleagues (Jay Cross, Harold Jarche, Charles Jennings and Clark Quinn), a lot too on the importance of working smarter.  So I thought an article that brought these two aspects together and which summarised a lot of my thinking would be the best place to start. Of course it’s then up to you if you want to read further around it.   So here’s the article to get you started:

>> 10 steps for working smarter with social media 

Now, in order that we have time to prepare for the webinar on Thursday evening, it would be great if you could leave your questions in the comments area below by the end of Wednesday 14 December 2010.  If you would like to ask me any other questions, please feel free to leave them here too!  Of course there will also be an opportunity to ask other questions in the webinar itself – and also some time too to get your feedback on Flipped Webinars.

I look forward to reading your questions – and talking with you on Thursday 15th at 20.00 Amsterdam time in our Flipped Webinar!

Jane Hart

andere dienst

Gretig reageer ik al op een aantal discussies.  In mijn bungalow, een werkgroep die met sociale media tools oefent,  komen een aantal praktische vragen over het gebruik naar boven.   Help!  Ik krijg géén toegang, wat te doen?   Op een aantal reageer ik per mail en probeer de deelnemers met het oefenen met een aantal social media tools verder te helpen.  Bij anderen maak ik een telefonische afspraak.  Als je beide achter de computer zit, is het makkelijker om een technisch probleem op te lossen.

Discussieforum als ontmoetingsplek

De leergang is nu twee weken bezig.  Eén van de leerdoelen is  om een breder inzicht te verkrijgen in tools, technieken en trends in sociale media.  Als aanloop naar de eerste f2f bijeenkomst op 24 november 2011 zijn de 11 deelnemers aan de slag gegaan met tools zoals Yammer,  Online brainstormen,  Whiteboard, Google plus, Wiki,  Social bookmarking, Facebook en Discussieforum (Ning).  Via de laatste online tool worden ervaringen op het discussie platform gedeeld.     Zo is één groep al uitgebreid aan het oefenen en experimenteren met Yammer.  Een andere groep wil eerst het discussie onderwerp bepalen en dan gemeenschappelijk met een tool aan de slag te gaan.  De derde  groep heeft een gezamenlijke brainstorm op spiderscribe.net gestart om de voordelen van de start van een leergang f2f af te wegen met een online start.

Ook wordt al actief gereageerd op de scheiding tussen werk en privé op het gebied van sociale media.  De voor- en tegens worden tegen elkaar afgewogen.  Wat laat je zien en niet zien?  Hoe hoe zit het met richtlijnen vanuit je werkgever, wat je wèl of niet deelt?   Uiteindelijk ben jij het die zelf bepaalt hoe ver te gaan met sociale media.   En wat levert al het internet ons op?  Maakt interent ons dommer of slimmer.   Een interessant filmpje vond ik via een NCRV documentaire,  ‘ Feit of fictie, maakt internet ons dommer!’

Een ander brengt de discussie in ‘Sociale Media waar hebben we het over?’   Gezamenlijk wordt gezocht naar een definitie.   Wat is de betekenis van het woord sociaal,  als alles via een virtuele wereld wordt gecommuniceerd?    Een andere discussie gaat in op de technische hobbels.  Zoveel wachtwoorden en klikken.  Soms dreig je het geheel van knoppen en klikken af te haken….

Het discussie platform is een virtuele gemeenschappelijke ontmoetingsplek om ervaringen te delen. Iedere persoon is zo op zijn eigen manier bezig met zijn ontdekkingstocht in de virtuele wereld, terwijl het  Ning discussie platform een basis biedt om ervaringen en vragen te delen.  Same place, but different time!

Opbrengst vanuit diverse invalshoeken

Twee weken delen en discussie heeft al het nodige opgeleverd.   De deelnemersgroep kent een grote diversiteit.  De helft van de deelnemers is zelfstandig ondernemer en de andere helft is werkzaam binnen de organisatie.  Een aantal zijn werkzaam in de internationale sector,  sociaal werk,  anderen komen uit het bedrijfsleven,  terwijl anderen actief zijn met training en coaching in Nederland.

Op een originele manier heeft ieder zich al aan elkaar voorgesteld.  Zo heeft de één passie met natuur, de ander met spellen en een derde met de kids en familie.  Ook kwam ik een aantal interessante artikelen en boektips tegen, waarmee ik in mijn facilitatie en trainingswerk zeker iets kan.

1.  Versterk je sterkten -  Marcus Buckingham

2.  The five best mind map applications

3.  De kracht van sociale media binnen bedrijfsmuren (case met succesvolle toepassing Yammer)

4.  Jim Stoltze, Hoe overleef ik mijn inbox? met als onderliggende vraag: Maakt internet gelukkig?

5.  Nicholas Carr: Het ondiepe. Hoe onze hersenen omgaan met internet

6.  Leuke filmpjes maken met  http://animoto.com/

Deelnemers geven te kennen,  de openheid op het platform te waarderen.     ‘Een gesloten platform geeft je het gevoel en veiligheid dingen te delen’.  ‘Op deze manier leren we elkaar alvast kennen’,  ‘Het is een stimulerende manier om online al aan  de slag te gaan’.  ‘Zo leer ik de voordelen van een Ning discussie forum kennen.’

In twee weken tijd wordt er gaande weg een gemeenschappelijk gevoel gecreërd en wordt op een stimulerende manier naar de eerste f2f bijeenkomst toegewerkt.  Een van de deelnemers oppert al om een gezamenlijk social bookmarking account te maken,  waar alle verzamelde literatuur, publicaties en websites worden gedeeld.  De kracht ontstaat geleidelijk aan vanuit de groep om initiatieven op te pakken en gezamenlijk aan een produkt te werken.

Rol van de online facilitator

Organisch ontwikkelen de discussies zich op ‘t Ning Platform. Achter de schermen houden de 3 online facilitators Joitske Hulsebosch, Sibrenne Wagenaar en Simon Koolwijk contact via de skype chat. Hoe zitten de deelnemers in de leergang? Werkt iedereen al aan de case? Welke discussies verlopen goed? Waar kunnen deelnemers geprikkeld en gestimuleerd worden? Dagelijks worden indrukken gedeeld en taken afgestemd.

De rol van de drie online facilitators is om ‘t leerproces in goede banen te leiden en om deelnemers te ondersteunen hun leerdoelen te halen.  Taken richten zich op:

• Volgen en reageren op discussies
• Mensen verbinden
• Refereren naar literatuur of interessante websites
• Deelnemers stimuleren na te denken over hun opdrachten
• Discussies samenvatten
• Deelnemers individueel ondersteunen via mail of per telefoon
• Contact onderhouden met de deelnemers.

Het laatste gebeurt voornamelijk achter de schermen. Voor de deelnemers die stil zijn checken de online facilitators hoe zij in het proces zitten.  Zo moesten een aantal deelnemers deze week prioriteit geven aan een aantal werkzaamheden op ‘t werk en konden zodoende geen tijd creëren voor het online gedeelte. Een andere deelnemer was door de griep geveld en twee dagen online buitenspel.   De online facilitator is daarom ook een ‘informal investigator’, die de mood en betrokkenheid van individuele deelnemers checkt hoe en waar ze in het leer- en uitwisselingsproces zitten.

Iedere online facilitator is gemiddeld 1 – 2 uur per dag bezig om het geheel te begeleiden en actief te houden.  Joitske,  ‘Het is stimulerend als er al een kopgroep van deelnemers actief op het discussie formum is.  Ze stimuleren de anderen en dagen hen uit aan te haken.  Tot nu toe verloopt de uitwisseling voortvarend’.

Slot

De eerste twee weken van de leergang ‘Sociale Media voor leren en veranderen in organisaties’ zitten er op.  De komende week maken de drie werkgroepen een keuze welke sociale media tool ze op 24 november 2011 gaan presenteren tijdens de f2f bijeenkomst.   Drie vragen staan bij de presentatie centraal:     

1. hoe werkt de tool?

2. wat kun je er zelf mee als professional?

3. en wat zou je er mee kunnen in een leer- of verandertraject?

De reis is begonnen!  We kijken vooruit op boeiende avonturen in de komende maanden.

andere dienst

Als facilitators hebben we reeds meerdere malen de kracht van een online start bij een langer lopend leertraject ervaren. Wat kan de meerwaarde zijn?

• Als facilitator krijg je goed zicht op de vragen, ervaringen en behoeften die in de groep aanwezig zijn. Op basis hiervan kun je het leertraject veel gerichter ontwerpen.
• Deelnemers leren elkaar online al enigszins kennen, wat de start in een eerste f2f bijeenkomst echt anders maakt.
• Online kun je al een paar inhoudelijke discussies voeren of werken aan een opdracht. De f2f bijeenkomst gebruik je dan voor reflectie en gezamenlijke betekenisgeving.

En wat we tevens vaak zien is dat de dynamiek in de groep een karakter krijgt van cocreatie en collectief leren. Deelnemers komen vanaf het begin met elkaar in contact, leren elkaars wensen en behoeften kennen en vinden elkaar op basis van kennis en ervaring. Ze hebben invloed op de inhoud en vormgeving van het leertraject. En als facilitator vervul je deels de rol van mededeelnemer. Wel vraagt een online start om een zorgvuldige voorbereiding en ontwerp. Wat hebben wij gedaan voor dit leertraject?

Een sfeervolle en helder ingerichte online omgeving

Allereerst hebben we ruim aandacht besteed aan het inrichten van de online leeromgeving. We zijn inmiddels aardig bedreven in NING en krijgen daar vlot veel in voor elkaar. We hebben de omgeving een uitstraling gegeven die we vinden passen bij de leergang, de startpagina zo ingericht dat deze een heldere handreiking is voor deelnemers zodra ze in de omgeving komen, en pagina’s aangemaakt waar we de komende tijd mee gaan werken. Kortom: een duidelijke en gestructureerde indeling die we als basis in de leergang kunnen  gebruiken.

Kennismaking

Belangrijk bij de start van online leren vinden we de onderlinge kennismaking, zowel op persoonlijk als professioneel vlak. De volgende activiteiten gebruiken we daartoe deze keer:

• Deelnemers krijgen bij aanmelding de vraag om een paar vragen te beantwoorden. Denk hierbij aan vragen als: waar ben je momenteel professioneel mee bezig? Welk boek lees je? Wat fascineert je aan sociale media? De antwoorden te samen vormen de basis voor een persoonlijk profiel. We kiezen de vragen zo dat ze een eerste beeld geven van wie de deelnemer is en dat er aanknopingspunten zijn om makkelijk contact te maken. De deelnemersprofielen vormen een belangrijk vertrekpunt voor onderlinge kennismaking en verbinding.
• Daarnaast krijgen de deelnemers in ‘de open space’ (de plek waar we gedurende de leergang met elkaar in gesprek gaan over allerhande onderwerpen die spontaan in de groep opkomen) de uitnodiging om zich uitgebreider voor te stellen aan de hand van een zelf gekozen foto. Een foto die iets over jezelf zegt. Mooi om te zien is dat dit deelnemers stimuleert om zowel iets op persoonlijk als op professioneel vlak te zeggen. Vaak verhalend of metaforisch.
• En we hebben er voor gekozen om deelnemers in kleinere samenstelling te laten kennismaken, door al met elkaar aan een opdracht te werken. De groep is opgesplitst in 3 ‘bungalows’: een informele ontmoetingsplek met een goed koffiezetapparaat, een open haard en een grote, gezellige keukentafel. De plek voor verdere uitwisseling en gezamenlijk werk. De opdracht is om als groep een social media tool te kiezen waar je met elkaar nieuwsgierig naar bent en waar je graag eens mee experimenteert. Drie reflectievragen zijn leidend voor de inrichting van het experiment, met de vraag om een terugkoppeling van de opbrengst te verzorgen op de eerste f2f bijeenkomst.

Structuur

Een fysieke bijeenkomst heeft over het algemeen een duidelijke agenda en werkvormen om onderlinge interactie en samenwerking te ondersteunen. Hoe geef je dit online vorm? Op een vaste plek op de startpagina vind je als deelnemer de opdrachten van deze week. Met handige linkjes om gelijk op de plek te komen waar je met een specifieke opdracht aan het werk kunt. Elke maandag passen we dit aan, en we attenderen deelnemers hier tevens op middels een email. De opdrachten werken we zo duidelijk mogelijk uit middels hulpvragen en voorbeelden. En een andere vorm van structuur vormen de drie focuslijnen:  eigen gebruik, tools & trends en leren & veranderen. Voor elke focuslijn hebben we een plek in het forum aangemaakt, waar inhoudelijke discussies gaan plaatsvinden. In de eerste online week richten we ons op de eerste lijn, eigen gebruik, met de vraag welke tools je als deelnemer veel gebruikt en wat daarvan voor jou de waarde is.

Aantrekkelijk qua inhoud

Wat we tevens belangrijk vinden is dat je als deelnemer ook aantrekkelijke inhoud vindt als je in de leeromgeving komt: artikelen, video’s, suggesties voor boeken, job-aids, links naar websites en weblogs. Ook bij de start van een discussie in het forum, of bij de formulering van een opdracht proberen we achtergrondinformatie te geven of suggesties voor verdere orientatie. En op allerlei plekken de mogelijkheid om dit met elkaar verder uit te bouwen.

Naast het inrichten en ontwerpen is faciliteren van online leren cruciaal. We hebben onszelf als facilitators verdeeld over de deelnemers: een prettige manier van werken omdat we daardoor met 3 of 4 deelnemers in nauw contact staan. We zijn hierdoor voortdurend goed op de hoogte van wat er online gebeurt. Missen we een deelnemer al enige dagen? Stagneert een discussie die wel van belang is voor deze week? Ontstaat er ergens een waardevol idee dat net iets meer aandacht nodig heeft om ook door andere deelnemers gezien te worden? Wat we hierin gaan tegenkomen en hoe we gaan reageren op situaties zal de komende tijd leren. Een mooie aanleiding om dit voor onszelf eens goed bij te houden. In een volgende blogpost meer over onze manier van faciliteren en interventies die we doen!

andere dienst

andere dienst

De rol van de online facilitator

De aanwezigheid van een online facilitator (ook wel ‘moderator’ genoemd) is essentieel om het meeste uit de groep te krijgen en het proces te bewaken. De begeleider is degene die de groepsleiders en de deelnemers alert houdt. In het geval een discussie tot stilstand komt, of als een van de probleemeigenaren niet reageert, speelt de facilitator de rol van ‘informele animator’, die groepsleden individueel aanspreekt om te checken wat hij of zij stil houdt.  Meestal gebeurt dit door een e-mail of een informeel telefoontje of chat. Het bouwen aan relaties is één van de bekwaamheden van de online facilitator. De begeleider stimuleert ook de deelnemers om te reageren op discussies door mensen op hun specialiteit of expertise aan te spreken. Ervaring in groepsdynamiek en het observeren en herkennen van patronen in interactie biedt ook een meerwaarde. Het samenvatten van discussies, het erkennen van de gevoelens van mensen en deze koppelen aan de doelstellingen van een online bijeenkomst zijn andere belangrijke taken voor de online facilitator.  Hier zitten veel paralellen in met face-to-face faciliteren.

Het verschil zit oa. in de drempel om weg te lopen/klikken die online hoger is, de focus op de inhoud versus focus op groepsdynamiek, de mate waarin je aandacht moet besteden aan duidelijkheid van communicatie. De grootste uitdaging is het omgaan met de non-verbale uittingen van deelnemers.  Omdat face-to-face contact ontbreekt,  richt de online facilitator zich op het lezen van berichten en woorden waar emoties uit te destilleren zijn. Bij teleconferentie gesprekken zal  de online facilitator letten op de intonaties van stemmen en hoe mensen op elkaar reageren.   Passie en kennis over het gebruik van sociale media is een belangrijke vereiste bij het opzetten van een online discussie proces. Inzicht in de ‘voordelen’ en de ‘valkuilen’ van de e-tools  zijn belangrijk om de klant van dienst te zijn bij de opzet van een online uitwisseling.

Succesfactoren

Er zijn zeven factoren, die bijdragen aan een succesvolle virtuele uitwisseling bij kleinschalige groepen.  Op basis van vele jaren ervaring met online uitwisseling  komen we tot een lijst van 7 belangrijke factoren, die aan het succes van een succesvolle online uitwisseling bijdragen. De presentie van een online moderator (deze rol kun je ook facilitator of procesbegeleider of leider noemen) is essentieel om het meeste uit de groep te krijgen en het proces gaande te houden.

Zeven succesfactoren

1.  Mensen zijn gemotiveerd om te leren en tijd te investeren: Mensen hebben een vraag of onderwerp in te brengen, wat ze emotioneel raakt of ‘s nachts wakker houdt, waar ze mee worstelen. Ze zijn gemotiveerd om te leren. Mensen voelen zich geïsoleerd en zijn op zoek naar gelijken of collega’s met wie ze zich veilig voelen in het delen van gedachten en gevoelens. Mensen zien de meerwaarde van deelname in als zijnde de moeite waard in investering van hun tijd. Een beloning aan het eind is stimulerend. Bijvoorbeeld deelname aan een face-to-face conferentie, een publicatie in een belangrijk tijdschrift, een uitgebreid netwerk, nieuwe kennis, tips of trucs voor het werk.

2.  Het onderwerp is van belang voor de organisatie: Leiders of managers hebben interesse in het leerproces. Zij zorgen voor ruimte voor online deelname. Een voorbereidingsbijeenkomst met de belangrijkste leidinggevenden en  ‘ambassadeurs van sociale media’ bij de voorbereidingen kan daarbij helpen

3. Deelnemers kunnen makkelijk omgaan met de tools of willen dit leren: De keuze voor tools waar veel mensen al mee bekend zijn heeft veel voordelen. Het is essentieel dat meer dan 80 – 90 % van de deelnemers zich comfortabel voelt met de e-tools die worden toegepast.  Als een kritieke groep afhaakt in de discussies gaat de meerwaarde in veel gevallen verloren. Ervaring leert dat als de motivatie (1) groot genoeg is, mensen ook bereid zijn het omgaan met nieuwe tools te leren. In dit geval moet er een goede helpdesk zijn.

4. De facilitator heeft voldoende tool-kennis en ervaring: begeleider heeft voldoende technische kennis over de te gebruiken sociale media, zodat deze daarmee in staat is hier optimaal gebruik van te maken, en anderen op te leiden en te begeleiden bij het proces.

5.  Investeren in persoonlijke relaties en vertrouwen: ook online zijn relaties en emoties belangrijk. Het is handig als iemand uit het facilitator team een persoonlijke relatie heeft of opbouwt. Deze persoonlijke contacten zijn essentieel in het helpen van passieve deelnemers om actief te worden in een later stadium van de online uitwisseling. Door groepswerk kunnen deelnemers online persoonlijke relaties opbouwen;

6. Er is duidelijkheid over doel, ritme en timing: De timing en het doel van een online evenement is belangrijk. Een online evenement negen maanden voorafgaande aan een face-to-face bijeenkomst genereert geen hoge deelname. Het creëren van een online discussie twee tot vier weken voor een bijeenkomst heeft meer kans om succesvol te zijn in het genereren van momentum. Een eendaagse brainstorm kan soms succesvoller zijn dan 4 weken brainstormen. Bij een continue uitwisseling helpt het een ritme te creëren, zoals bijvoorbeeld een maandelijkse teleconferentie.

7. Er wordt feedback verzameld en bijgestuurd. Online kun je geen non-verbale signalen lezen. Daarom moet je nog regelmatiger momenten van evaluatie inbouwen in het proces, zoals korte polls. Deelnemers hebben zo de mogelijkheid om feedback te geven wat werkt en wat in het proces verbeterd kan worden. Deze momenten van terugkoppeling vergroten de betrokkenheid en het eigenaarschap in het proces;

Slot

Online faciliteren is niet eenvoudig,  maar zeker een uitdaging om je in te bekwamen. Niet alleen zijn specifieke competenties van een face-to-face facilitator vereist, maar ook virtuele vaardigheden zijn een nieuwe eis van de ‘moderne facilitator’.   Hun gereedschapskist omvat sociale en technische vaardigheden,  evenals het vermogen om de groep te betrekken op een virtuele reis. Een online facilitator blinkt uit in multi-tasking.  Online faciliteren is inderdaad een kunst!

Voor meer literatuur over online faciliteren lees  ‘En Nu Online – Joitske Hulsebosch en Sibrenne Wagenaar,  pagina 177 – 258‘   en  ‘Facilitation Online  - Stephen Thorpe’

andere dienst

 
1. Workshop ‘Sociale media voor facilitatoren’ – 30 september, 2011 in Seats2Meat, UtrechtTijdens deze 4 uur durende workshop maak je kennis hoe ‘sociale media’ voor leer- en organisatieprocessen in te zetten en krijg je inzicht welke vaardigheden voor een online facilitator nodig zijn om dit te begeleiden. Prijs € 195,- (excl. BTW). Lees meer >>> ‘Sociale media voor facilitatoren’

2. Webinars met internationale experts
Tussen 15 december 2011 en 24 mei 2012 zullen vier webinars worden georganiseerd met een aantal internationale experts op het gebied van online leren en faciliteren. Tijdens deze webinars zul je bijgepraat worden over de nieuwste ontwikkelingen en trends op het gebied van online uitwisseling door o.a. experts zoals Jane Hart en Nancy White. Prijs € 45,- (excl. BTW) per webinar. Lees meer>>> Webinars met internationale experts.

3. Inspiratiesessies
Tussen december 2011 en maart 2012 gaan we twee inspiratiesessies organiseren. De thema’s zullen later dit najaar worden vastgesteld. Rode draad is ‘online leren en faciliteren’. Lees meer >>>> Inspiratiesessies.

Wil je meer verdieping en wil je concreet aan de slag met het opzetten van een online leerproces en veranderingstraject, dan bieden we vanaf’eind Oktober 2011 aan:

4. Leergang ‘Sociale Media voor Leren en Veranderen in Organisaties’
De leergang is een krachtig leertraject van 8 maanden gericht op het opzetten en inrichten van online leerprocessen en het leren en verbeteren van online facilitator vaardigheden. Tijdens de leergang wordt er gewerkt aan eigen casuïstiek. Deelnemers zullen veel ervaringskennis op doen. Prijs € 1.995,- (exclusief BTW)

Lees meer>>> Leergang ‘Sociale Media voor Leren en Veranderren in Organisaties’.

Wil je je alvast oriënteren op het gebied van het ontwikkelen van professionele compenties in het omgaan en toepassen van sociale media lees het boek ‘En Nu Online – auteurs Sibrenne Wagenaar en Joitske Hulsebosch of lees de blogartikelen op onze website: http://faciliteeronline.nl/

We verheugen ons met jullie kennis te maken en jullie verder te ondersteunen met je eigen persoonlijke ontwikkeling als ‘online facilitator’ of ‘leer- of veranderingstraject ontwerper’.

andere dienst

Ik heb het wel eens over online faciliteren (en dit blog heet zelfs zo), maar ik heb het idee dat er maar weinig mensen zich online facilitator noemen. Beetje vreemde naam ook wel, als een soort potvis. Vaak als je online kunt faciliteren kun je ook face-to-face faciliteren, veel van de overwegingen en interventies zijn vergelijkbaar, net als de vaardigheden.

Een betere naam is wellicht de amfibie facilitator, die online en face-to-face kan faciliteren. De naam amfibie is afgeleid van het Griekse Amphi-bios, wat “dubbel-levend” betekent. Dit verwijst naar de levenswijze van amfibieën: ze kunnen zowel in het water als op het land overleven. Amfibieën zijn waarschijnlijk ontstaan uit vissen, die (zie de evolutie van de amfibie). Hieronder de ichthyostega, een overgangsvorm, later kwam er een grotere diversiteit in amfibieën, zoals kikkers en salamanders. Kieuwen werden longen, vinnen werden poten. Het is moeilijk te verklaren waarom, misschien minder water of minder voedsel in het water? Of waren het gewoon innovatie-beluste vissen?

Maar nu naar de facilitator/procesbegeleider.  Een ambifie facilitator kan zowel online als face-to-face faciliteren. In de meeste gevallen zal hij/zij van face-to-face (water) naar online ontwikkelen (land). Een echte ambifie zoekt het beste in beide werelden. Moet kieuwen hebben (face-to-face communicatievaardigheden en werkvormen) maar ook longen (online handig met tools, gevoel voor verschillende media). En dan kiezen wat het beste is in een bepaalde situatie. De overgang van vis naar amfibie heeft tijd gekost, en dat zal bij de amfibie facilitator ook zo zijn..

Ben jij al amfibie of voel je je meer zo’n paars overgangsbeest?

andere dienst

De ‘Facilitator en sociale media‘ was het centrale thema van een workshop, die werd georganiseerd door de International Association of Facilitators – Benelux op 19 mei 2011 in Seats2Meat te Utrecht. De twee auteurs van het boek ‘En_Nu_Online‘, Sibrenne Wagenaar en Joitske Hulsebosch deelden hun ervaringen over hoe de hedendaagse facilitator sociale media kan integreren in (leer)processen. ‘Hoe de rol van de online facilitator in te vullen?’ was een van de belangrijkste onderwerpen tijdens deze workshop.

Zie video: Foto impressies workshop ‘Facilitator en sociale media’

‘Vijftig procent van een online facilitators’ communicatie is buiten een virtuele discussie ‘, zegt Sibrenne Wagenaar. ‘Wanneer een online discussie plaats vindt, heeft de facilitator regelmatig contact met individuele deelnemers. Bijvoorbeeld: Je hebt een chat gesprek via de skype, hoe het met iemand gaat, als hij net is teruggekomen van een twee weekse reis en stil in een discussie is geweest. Of je benadert iemand op zijn expertise, als je weet dat hij in de afgelopen week een interessante workshop heeft bijgewoond en enthousiast is of hij daar informatie over wil delen. Een online facilitator is voortdurend bezig individuen uit de groep te betrekken en te activeren om daarmee het groepsproces te optimaliseren.’

‘Een online facilitator is de sleutel persoon die het proces gaande houdt’, vertelt Joitske Hulsebosch. ‘Hij moet niet alleen weten over groepsdynamiek, maar ook kennis en vaardigheden hebben met sociale media. De literatuur (Jane Hart) onderscheidt drie modellen over hoe social media in leertrajecten kunnen worden ingepast’;

1. Wrap Around Model; Bij deze wordt sociale media gebruikt voor, tussen en na de face-to-face bijeenkomsten. Bijvoorbeeld er wordt een gezamenlijk blog gebruikt voor het verzamelen van de verwachtingen voor een workshop of deelnemers introduceren zich aan elkaar.

2. Geïntegreerd model: De primaire focus van het leerproces is de inhoud. Een online community platform functioneert als een ontmoetingsplaats, waar informatie, bronmateriaal en discussies worden gedeeld. Tussen de face-to-face bijeenkomsten en online discussies, maken mensen gebruik van het platform voor het doen van specifieke taken en opdrachten. Toepassingen zoals Blackboard, Moodle of wiki platforms worden regelmatig gebruikt bij een dergelijk model.

3. Samenwerking model: Sociaal leren en samenwerking vormen de basis van dit leerproces. Inhoud en nieuwe kennis wordt gecreëerd door de deelnemers. Brainstormen, co-creatie en intensieve samenwerking karakteriseren de groepssamenwerking. Gereedschappen zoals Google doc’s, wiki, discussiegroepen en skype worden toegepast in dit model.

‘Het faciliteren van een online discussiegroep duurt gemiddeld een halve dag per week’, zegt Joitske Hulsebosch.
Andere rollen van een online facilitator zijn:
• Discussies samenvatten
• Deelnemers om regelmatig feedback over het verloop van het proces te vragen (monitoring & evaluatie)
• Deelnemers helpen bij de voorbereiding van de belangrijke vragen, onderwerpen of case studies en opzetten van het (online) proces
• Begeleiding van de opzet van de organisatie en creatie van eigenaarschap in de groep
• Creëren van een veilige sfeer door het handhaven van de gedragsregels
• Bewaken van het ritme en de tijdspanne van de discussies
• Sfeer en energie in de groep houden door het prikkelen van fun en energizers
• Zorg dragen dat de technische functionaliteiten werken en dat aan de randvoorwaarden zijn voldaan.

‘Natuurlijk zijn er veel overeenkomsten met een face-to-face facilitator‘, zegt Joitske Hulsebosch. ‘Uiteindelijk gaat het om het opbouwen van relaties en vertrouwen! ‘

Meer informatie over de publicatie ‘En_Nu_Online‘ kun je lezen het blog van Simon Koolwijk. Meer over Joitske’s en Sibrenne’s diensten over online faciliteren kun je lezen op ‘Online Faciliteren en Meer’.

IAF-Benelux organiseert haar jaarlijkse conferentie op 23 september 2011 in Kontakt der Kontinenten te Soesterberg. Het hoofdthema van de conferentie is ‘Faciliteren ALS {2e} Beroep. Mensen kunnen zich registreren via de website van IAF-Benelux en ‘Faciliteren als {2e} Beroep‘.

andere dienst

We komen steeds meer trainers en facilitators tegen die tot nu toe vooral face-to-face werken en nu wel meer gebruik willen gaan maken van van sociale media om ook online uit te wisselen, vanuit de gedachte dat het een waardevolle aanvullende ondersteuning kan zijn voor de kwaliteit van het leerproces. Er zijn verschillende manieren waarop je sociale media in kunt zetten. Een model dat 3 verschillende manieren onderscheidt en daarmee richting geeft aan de vraag hoe je sociale media kunt gebruiken in e-learningtrajecten is ontwikkeld door Jane Hart:

Dit model zou je ook kunnen gebruiken om na te denken over de rol van sociale media in face-to-face leertrajecten.

(1) Wrap-around model: sociale aspecten van leren worden toegevoegd als extra element om trainer- en peer support te organiseren. Een voorbeeld is gebruik van Yammer of Twitter zodat deelnemers ook tussen f2f bijeenkomsten door contact kunnen hebben en uit kunnen wisselen over praktijkervaringen en vraagstukken gerelateerd aan de inhoud van het leertraject.

(2) Integrated model: sociale aspecten van leren zijn geïntegreerd met de inhoud. De primaire focus van het leertraject blijft de inhoud, maar sociale media zijn een integraal onderdeel van de cursus. Zo kun je gebruik maken van een online community omgeving (e.g. Ning of een LinkedIn groep) waarmee je het leertraject online begint, tussen bijeenkomsten door gebruikt om aan specifieke opdrachten te werken en na de laatste f2f bijeenkomst kan het dienen als basis voor online coaching.

(3) Collaboration model: sociaal leren en samenwerken vormen de basis van het leertraject. De inhoud wordt gemaakt in co-creatie met de deelnemers. Bij dit model maak je wellicht gebruik van een combinatie van sociale media die elkaar in het gebruik goed aanvullen: deelnemers vormen een Yammer-netwerk voor onderling contact, gebruiken Scrumble om online te brainstormen, werken met google.docs of een wiki om inhoudelijke ideeen verder uit te werken en gebruiken een unieke hashtag in Delicious om een collectief internetgeheugen met elkaar op te bouwen. Dit lijkt meer op een leernetwerk. De inhoud komt vanuit de groep.

Zoals je ziet nemen sociale media van wrap-around naar collaboration model een steeds centralere rol in. Jane Hart waarschuwt bij het eerste model dat je dit met zorgvuldigheid moet gebruiken. Je moet een goede reden hebben om social learning toe te voegen, anders is het heel moeilijk om een ‘wrap around model’ werkbaar te maken. De kracht van het tweede model zit in een goede integratie van online en f2f leren. Zo pleiten wij ervoor om al bij het ontwerp van een leertraject beide vormen van leren mee te nemen en even sterk te ontwerpen, in te richten en te plannen. Zodanig dat online en f2f leren elkaar versterken. Zoek naar de juiste verbinding tussen online en face-to-face leren om de kracht van verschillende media te benutten. In het derde model vormen sociale media de basis van het leertraject en wordt deelname

Belangrijk om je te realiseren is ook dat de inzet van sociale media uitgaat van een ander perspectief op leren, gericht op co-creatie en openheid en hiermee makkelijk(-er?) aansluit bij een sociaal-constructivistische visie op leren waarbij uitgegaan wordt van zelfsturing door deelnemers en het belang van interactie en conversaties tussen deelnemers. Sociale media stimuleren netwerken, uitwisselen van ideeën en ervaringen, samenwerken en sluiten daarom goed aan bij deze visie. Dit maakt ook dat je rol als trainer anders is bij wrap-around en integrated model dan bij het community model. Bij dit derde model ben je eerder een ‘tutor as an equal member of the learning group’, je helpt bij het creeëren van een krachtige leeromgeving. Dit neemt niet weg dat je sociale media ook bij trajecten ontworpen vanuit een andere leervisie in kunt zetten. Een andere indeling die sterk lijkt deze indeling van Jane Hart is van Dave Wilkins. Hij onderscheidt het embedded model, wrapped model en community model. Zijn blogpost hierover is de moeite waard om eens te lezen. Het model van Jane Hart kan je helpen na te denken over de rol van sociale media in jouw eigen leertraject en het maken van keuzes daarin als facilitator, procesbegeleider of trainer. Hoe centraal staan sociale media en online conversaties?

We zien een grote verscheidenheid aan leerinterventies waarbij sociale media een belangrijke rol kunnen spelen. We maken zelf een onderscheid tussen kleinschalige en grootschalige activiteiten en een verschil tussen eenmalige leerinterventies of langdurende trajecten om deze interventies in te delen. Bij een kort traject maak je andere afwegingen dan bij een langlopend traject of netwerk, zo kun je investeren in het leren werken met een wiki in een netwerk, maar zul je dit niet zo snel doen voor een eendaagse workshop. Hiermee komen we tot het volgende schema met een aantal mogelijke leerinterventies die je kunt faciliteren met behulp van sociale media. Op de horizontale as vind je helemaal links leeractiviteiten bedoeld voor een kleine groep deelnemers (e.g. een training met 12 personen), en rechts de grootschalige activiteiten (denk aan een conferentie met 80 mensen). Verticaal maken we onderscheid tussen eenmalige leeractiviteiten (een 1-daagse workshop, training of conferentie) en langer lopende leerprocessen, zoals een leertraject van een jaar of een leernetwerk.

Het type leerinterventie heeft invloed op hoe je sociale media in gaan zetten, al kun je daarin nog heel creatief zijn en is er geen eenduidige handleiding voor te maken. Een aantal voorbeelden:

• Online kennismaking: Je faciliteert een training over breinleren en je wilt deelnemers al vantevoren betrekken bij het onderwerp. Door een online onderzoekje, een blogpost met daarbij de vraag aan deelnemers om hun vragen en verwachtingen te delen of je nodigt deelnemers uit te twitteren over hun ervaringen ten aanzien van breinleren, gebruikmakend van een voor deze groep unieke hashtag.
• Conferentie2.0: Je bent betrokken bij een grootschalig  congres over leidinggeven en wil social media gebruiken om gedurende het congres een soort ‘backchannel’ in te richten. Middels Twitter en een twitterfountain die gedurende de dag voor iedereen zichtbaar is. Ook maak je gedurende de dag een aantal filmpjes die je beschikbaar maakt voor de mensen die niet konden komen of niet bij die workshop konden zijn.
• Online follow-up: Je gelooft sterk in het principe van herhaling om iets dat je nieuw hebt geleerd te laten beklijven. Deelnemers stuur je na afloop van de training nog regelmatig een smsje met daarin een vraag of reminder. Of je nodigt ze uit om op twitter in contact te blijven.
• Web-conferenties: Je werkt binnen een multinational en je wilt graag iets organiseren over het onderwerp ‘projectmatig werken’. Er is geen budget om voor dit onderwerp een grote internationale conferentie te organiseren. In plaats daarvan besluit je een web-conferentie van 2 dagen te organiseren. Je begint en eindigt met een open chat sessie en organiseert gedurende de twee dagen verschillende workshops van 1-1,5 uur met gastsprekers van binnen en buiten de organisatie.
• Online follow-up: Je faciliteert een workshop bij een kinderopvangorganisatie over het gebruik van sociale media in het contact met ouders. In de workshop maak je een start met Yammer, om zo de discussie voort te kunnen zetten na de sessie.
• Hybride leertraject: Je werkt langere tijd met een groep projectmanagers en hebt een online leerplatform (Ning, Moodle, ELGG) ingericht om het leren tussen bijeenkomsten door ook te ondersteunen. Inhoudelijk experts kunnen hier een rol hebben, deelnemers werken online aan producten en geven elkaar feedback, er lopen discussies die gaan over toepassing van nieuwe informatie in eigen werkpraktijk.
• E-coaching: Je hebt enige tijd met een groep trainees gewerkt en de f2f ontmoetingen zijn afgelopen. Elke trainee gaat weer naar zijn eigen werkplek en jij begeleidt ze middels e-coaching bij het toepassen van het geleerde in de praktijk. Hiertoe gebruik je Skype, email en google.docs.
• Online leernetwerk: Je wilt mensen ondersteunen bij het leren schrijven van goede blogposts. Hiertoe heb je een online handboek geschreven waar deelnemers 31 dagen mee kunnen werken. Parallel daaraan heb je een community ingericht waar gebruikers van dit handboek elkaar kunnen ontmoeten, elkaar feedback geven op geschreven blogpost en tips krijgen van jou als trainer. Daarnaast stuur je ze elke maandag een lijst met inspirerende blogpost onderwerpen en de vraag om specifiek op 2 blogposts van andere deelnemers feedback te geven.
• Blogkermis: Je wilt als organisatie het denken over het gebruik van sociale media door non-profit organisaties stimuleren terwijl de meeste contacten al wel een weblog hebben. Je nodigt ze uit iedere maand over een inspirerende vraag te bloggen en maakt de resultaten beschikbaar via Twitter en je eigen weblog.
• Online community: Over de hele wereld zijn beleidsmakers, onderzoekers en praktijkmensen bezig met een nieuwe benadering voor bosregeneratie. Je gebruikt Ning en Twitter om een online community te laten uitwisselen om zo innovatie te stimuleren, maar ook stuur je iemand naar een conferentie om daarover te bloggen. Zo maak je de informatie uit de conferentie toegankelijk voor de online community.

Zo, dat staat er.  Het helpt ons om ons voor te bereiden en alvast zin te krijgen in de workshop. We hopen dat we jullie hier alvast mee aan het denken zetten, en dat we er 19 mei verder over door kunnen praten. Voor nu zijn we wel benieuwd naar jullie verwachtingen voor 19 mei. Heb je een traject waarbij je het gevoel hebt dat sociale media daarin van toegevoegde waarde zou kunnen zijn? Helpen deze schema’s en voorbeelden om hierover na te denken? Welke vragen zou je 19 mei in ieder geval beantwoord willen zien?

andere dienst

Wat kun je van deze middag verwachten?
We zullen je informeren over ontwikkelingen op het gebied van sociale media en de invloed die dit heeft op de manier waarop leren in organisaties vorm krijgt. De bijeenkomst heeft een sterk experimenteer karakter en er is volop ruimte om te oefenen met een aantal sociale media tools. We sluiten de middag af met een praktische vertaling van het geleerde naar de eigen praktijk. Gedurende de middag maken we gebruik van het boek ‘En nu online…’.

Aan het eind van deze bijeenkomst heb je:
1. Kennis gemaakt met enkele sociale media tools en voorbeelden gezien hoe deze toe te passen in leer- en organisatieprocessen.
2. Inzicht in manieren om sociale media in te zetten bij het faciliteren.
3. Zicht op de competenties die je als facilitator nodig hebt om sociale media ondersteunend te laten zijn aan wat je nu al doet.
Benodigdheden: We vragen je om je eigen laptop!!! mee te nemen naar de bijeenkomst. Je zult je laptop nodig hebben bij het oefenen. Er is wifi aanwezig.

Datum en tijd: Donderdag 19 mei, 2011, van 13.00 – 17.00 uur
Locatie: Seats2Meat, Moreelsepark 65 (Hoog Catharijne, Kantoren Hoog Overborch, 2e etage) 3511 EP Utrecht. Zaalruimte: Back to Nature (4)
Routebeschrijving, zie: Link Seats2Meat Utrecht
Aantal deelnemers: Maximaal 20
Prijs: € 142,80 (incl. BTW) per deelnemer (inclusief het boek ‘En nu online’) .

Aanmelden: Via de website van IAF-Benelux: http://www.iaf-benelux.org/

Vragen over programma: Voor verdere vragen over het programma, neem contact op met Simon Koolwijk, e-mail. faccom@xs4all.nl of mobielnr. 06 106 24 575
Voorwaarden: Bij annulering tussen 7 dagen en 48 uur voor de bijeenkomst betaalt u 50 % van de kosten, bij annulering 48 uur of minder voor de bijeenkomst betaalt u 100 % van de prijs.

andere dienst