Archieven van de schrijver:

• Verandering faciliteren met (online) video

  Datum: 2010.10.21 | Categoriën: Faciliteren | Antwoord: 0

  Ik ben met een nieuw project gestart, waarbij video als middel in wordt gezet om een organisatie in beweging te krijgen. Het is een uitdaging die al lang op mijn wensenlijstje stond en nu ben ik dan eindelijk tegen een organisatie aangelopen die met mij de uitdaging aan gaat.

  Vlak voor de zomervakantie was ik uitgenodigd door een klant om het succes van het evenement waar ik aan mee heb gewerkt te vieren. Ik heb gefilmd tijdens het evenement en elke dag samenvattingen gemonteerd. Tijdens het eten kwam het gesprek, hoe verrassend, uit op het gebruiken van video, en filmmateriaal in organisaties. De strekking van het verhaal was dat een van mijn tafelgenoten een idee had om iets met film te doen op zijn afdeling, want er moest een en ander gaan veranderen in de organisatie. Ik was meteen alert, want naar een dergelijke opdracht ben ik al een tijd op zoek. Ik legde uit dat je heel goed film zou kunnen gebruiken om gedrag en cultuur in een organisatie vast te leggen en vervolgens dat kan tonen als een spiegel.

  Welke bewoording ik precies heb gekozen weet ik niet meer, maar blijkbaar was het het juist. Tot mijn grote vreugde werd ik na de zomervakantie gebeld. Het filmproject moest er komen, maar ze wisten zelf niet hoe ze aan het filmen handen en voeten moesten geven. Of ik daar iets in kon betekenen. Zie daar, een perfecte match.

  De organisatie waar het om gaat, ondergaat een ingrijpende herstructurering. Medewerkers uit verschillende afdelingen moeten ineens met elkaar gaan samenwerken. Doel van het project is om met beeld te laten zien wie er werken en wat er gebeurt in de organisatie en zo het gesprek op gang te brengen waar de medewerkers het allemaal voor doen, hoe ze dat doen en wat er verbeterd kan worden.

  Vorige week is het project officieel van start gegaan. In een deel van de organisatie zijn 17 camera’s in omloop gebracht en ik heb de medewerkers die de rol van regisseur hebben gekregen, instructie gegeven over hoe ze kunnen filmen en hun filmpjes met de rest van de medewerkers kunnen delen.

  In plaats van alleen maar te verzamelen en de beelden aan het projectteam te tonen, heb ik ervoor gezorgd dat de medewerkers hun filmmateriaal kunnen uploaden naar een website die afgeschermd is voor publiek. (Met dank aan mijn vrienden van 23Video die mij hebben geholpen om deze site in de lucht te krijgen.) Iedereen die de toegangscode heeft tot de site kan de filmpjes bekijken en er op reageren. Door gebruik van deze site is het ineens niet meer alleen een filmproject, maar ook een sociaal reflectieproces geworden. Op de website kunnen alle medewerkers het proces volgen en maken dus ook deel uit van het veranderproces.

  Uiteindelijk zal ik in januari met het beeldmateriaal dat door de medewerkers wordt verzameld een film monteren welke laat zien wat dit deel van de organisatie doet en hoe de medewerkers er werken.

  Het proces van verandering dat de onderlaag vormt van dit project is één van lange adem, maar zelfs na een week filmen doet het al aardig wat stof opwaaien in de organisatie. Beeldmateriaal is onvergeeflijk en ineens worden gezichten zichtbaar en daarmee ook de emoties. Of juist de afwezigheid daarvan.

  Ik ben heel erg benieuwd hoe dit project in de komende weken zich gaat ontwikkelen. Samen met het projectteam ben ik de uitdaging aan gegaan, zonder echt precies te weten wat inhoudelijk het resultaat zal zijn. Gaandeweg ontdekken we zere plekken en gouden inzichten. Aan één ding twijfel ik geen moment: door te filmen brengen we wat in beweging.

  (Voor de training moest ik natuurlijk wel alle 17 camera’s opladen voor gebruik)

  Charging cameras from Elmine Wijnia on Vimeo.

  andere dienst

• Tot zover gratis

  Datum: 2010.05.26 | Categoriën: Algemeen | Antwoord: 0

  

  Ning, één van de grootste community-platforms, heft zijn gratis accounts op In het vervolg moet iedereen die een netwerk via Ning wil oprichten of in stand houden, betalen.

  Ook wij maken veelvuldig gebruik van Ning. Voor onze workshops, voor onze eigen netwerken en voor onze klanten. Het is, was dus, een goed uitgeruste dienst waar je snel en gratis een website kon inrichten gericht op het uitwisselen van groepen. Ning blijft, maar het gratis verdwijnt.

  Veel Ning-gebruikers zijn nu op zoek naar alternatieven, hun sites aan het migreren en zijn, misschien wel voor het eerst geconfronteerd met de consequenties van ‘gratis’. Even voor de duidelijkheid, ik ben niet kritisch over de beslissing van Ning. Er staan mensen op de loonlijst, dus ze zullen op zoek moeten naar een bedrijfsmodel waarbij de balans links en rechts van de streep in evenwicht is. Ning geeft gebruikers de mogelijk hele sites te migreren, zodat ze elders verder kunnen als ze besluiten niet voor een account te betalen en voor sommige reeds betalende gebruikers wordt het zelfs goedkoper. Het is voor Ning een schiftingsmethode: welke klanten zijn bereid in ons te investeren, zodat we onze dienst voort kunnen zetten en verbeteren. De basiskosten liggen laag, dus groepen die hun community serieus nemen, zijn bereid die investering te doen. Anderen, die zichzelf ook serieus nemen, maar geen financiering hebben of kunnen vinden, gaan op zoek naar andere diensten waar het wel (nog) gratis is en de rest, de rest verdwijnt van het web. Het kaf van het koren wordt gescheiden.

  Het zette me wel aan het denken. Achter de schermen zijn we aan het bedenken hoe we een community op kunnen zetten om het thema Online Faciliteren. In eerste instantie heb ik een Ning ingericht, maar waren door drukke werkzaamheden nog niet begonnen aan het trekken van de kar. Nu hebben we besloten niet online, maar eerst face-to-face een bijeenkomst te plannen en te zien wie op het thema blijft ‘plakken’. Een eerste stap naar meer mensen betrekken bij het onderwerp.

  Tegelijkertijd zullen we binnenkort behoefte hebben aan een plek waar we online kunnen uitwisselen. Onderling en met anderen. Zijn we bereid te betalen voor de Ning? Ik heb in de bestaande Ning het uiterlijk aan kunnen passen aan de stijl van deze website. In het nieuwe betaalmodel van Ning moeten we daar minstens $20 per maand voor betalen. Is het dat ons waard? Voor iets waar we van tevoren nog niet weten of het ons gaat lukken? Stel dat we genoegen nemen met het instapmodel, $3 per maand. Als het ons lukt er een serieuze community van te maken, willen we er op een zeker moment ook een serieus platform bij. De kosten vertienvoudigen dan bij Ning zelf, van $20 per jaar naar $200. Voor een community waar kennis uitgewisseld wordt, geen geld. Het is geen wereldschokkend bedrag, maar er staan geen inkomsten tegenover. Wie investeert dan die $200? Ik denk dat veel communities bij Ning die vraag nu zullen stellen.

  Voor ons is het goedkoper om over te schakelen naar een ‘host het jezelf’-scenario. We hebben een al een goede hoster en een domeinnaam, het enige wat we hoeven te doen is een open source-community platform te installeren en we kunnen los. Maar dat is weer meer werk. Installeren, leuk aankleden en de juiste functionaliteit erbij zoeken. Gelukkig heb ik de kennis om dit te doen, maar niet iedere groep heeft iemand die handig is met dit soort dingen. Wat doen die groepen dan? De boel inpakken en op zoek naar de volgende gratis dienst? Tot die ook weer opdoekt? Voor een online community is stabiliteit gedurende langere tijd wel wenselijk, anders haken mensen af. Ze weten de groep niet meer te vinden, worden moe van weer een nieuwe omgeving leren kennen terwijl ze eigenlijk het liefst alleen met de inhoud bezig zijn.

  Als je van plan bent een online community te starten, neem dan een weloverwogen beslissing over het omarmen van gratis diensten online. Het is een laagdrempelige start, maar weet wat de consequenties kunnen zijn op de lange termijn. De meeste zekerheid krijg je door een platform op je eigen domein te installeren, dat vergt alleen wel dat je mensen binnen je groep hebt die weten hoe je het installeert en onderhoudt en daar ook bereid zijn tijd in te steken.

  Maar ja, ook dan geldt: niets is voor de eeuwigheid

  andere dienst

• Het grote kleine onzichtbare (2)

  Datum: 2010.04.12 | Categoriën: Faciliteren | Antwoord: 1

  Veel activiteiten die horen bij een succesvolle discussiesite of online community zijn niet zichtbaar. Het zijn vaak kleine interventies buiten het zicht van de communitysite die maken dat mensen zich vertrouwd voelen en bereid zijn met elkaar in gesprek te gaan en lid te blijven. Juist door de onzichtbaarheid van deze rol en dus gebrek aan kennis erover komen veel online discussies niet van de grond. Dit is deel 2 van een tweeluik over de onzichtbaarheid van online faciliteren. Lees deel 1 ook.

  De combinatie van kleine acties maakt dat er leven in de brouwerij komt. In deel 1 noemde ik een aantal voorbeelden waarbij door een simpele handeling, zoals het sturen van een enkele e-mail, een groep mensen in beweging komt. Of juist niet door het achterwege blijven van die kleine handeling.

  Het lijkt wel een on-stuurbare onzichtbare hand in een online community die bepaalt of de community ook daadwerkelijk een community wordt en blijft. In werkelijkheid gedraagt deze hand zich zo praktisch als het maar kan. En juist omdat het zo praktisch is kun je het onzichtbare zichtbaar maken. Hoe? Nou gewoon, door te zeggen wat je doet. En dat is een activiteit die niet exclusief is voor de mensen die officieel de rol van moderator of facilitator op zich hebben genomen, maar door alle leden van de community.

  Er zijn talloze activiteiten binnen een community. Hieronder benoem ik een aantal en hoe je dat terug kunt voeren naar de gemeenschappelijke site om het zichtbaar te maken.

  Wees duidelijk over je rol. Op de meeste sites heb je een profielpagina waar je wat gegevens over jezelf kunt delen. Soms, maar lang niet altijd, wordt je ‘status’ bij je profiel vermeld: lid, eigenaar, moderator, en dergelijke. Wees duidelijk over de rol welke je hebt binnen de community. De meesten zijn gewoon lid, en die willen weten bij wie ze kunnen aankloppen met vragen over bijvoorbeeld inloggen, of het begeleiden van een discussie-deel. Richt daarom een aparte sectie binnen het online platform in voor vragen over techniek (de rol van de ‘technology steward’) en procesbegeleiding (de rol van de ‘online facilitator’), waarin de personen met deze rol zich voorstellen aan de groep.

  Als lid van een online community stuur je bijvoorbeeld wel eens uitnodigingen naar mensen om ook deel te gaan nemen aan de groep. Dit kan een bekende zijn, of iemand die je tegenkomt op een bijeenkomst. Kondig aan binnen de community dat je deze persoon hebt uitgenodigd. Dat hun naam al genoemd wordt, geeft de persoon in kwestie ook meteen een warm gevoel bij eerste bezoek.

  Als je verantwoordelijk bent voor de technische ondersteuning van de community, schrijf dan over de software-update die je hebt gedaan. Het lijkt voor jou misschien geen bijzondere activiteit, maar als de techniek niet meer werkt valt de groep uit elkaar.

  Stuur je een nieuwsbrief naar de hele groep via de e-mail, publiceer deze dan ook in z’n geheel in het forum. Als mensen vragen of opmerkingen hebben die relevant zijn voor de hele groep, kunnen ze daar reageren, in plaats van alleen in jouw richting te antwoorden.

  Soms heb je een met een ander lid van dezelfde community een interessante 1-op-1 discussie die ontstaat via e-mail of chat. Besef dat het misschien een relevante discussie is voor meer mensen binnen de community. Vat jullie privé-discussie samen, omschrijf iets meer over de context waarin deze discussie tot stand kwam en zet het in het forum om met anderen verder van gedachten te wisselen.

   Veel communities hebben een hele sterke inhoudelijke focus waardoor deelnemers snel nauw betrokken zijn met elkaar. Soms werken ze ook met elkaar samen aan opdrachten. Ben jij met iemand van dezelfde community aan de slag? Schrijf op het community platform iets over je samenwerking.

  In je rol als facilitator heb je waarschijnlijk meerdere kanalen waarmee je de mensen kunt volgen. Via Twitter bijvoorbeeld. Als je ziet dat iemand naar een inhoudelijk relevante conferentie gaat, vraag deze persoon daar een stukje over te schrijven op de communitysite en kondig dat alvast aan.

  Ik ben altijd heel nieuwsgierig naar hoe anderen te werk gaan, dus ik vraag je bij deze naar jouw manieren om je activiteiten binnen een community zichtbaar te maken. En dragen ze ook bij aan het levendig houden van de groep?

  andere dienst

• Het grote kleine onzichtbare (1)

  Datum: 2010.02.26 | Categoriën: Faciliteren | Antwoord: 2

  Veel activiteiten die horen bij een succesvolle discussiesite of online community zijn niet zichtbaar. Het zijn vaak kleine interventies buiten het zicht van de communitysite die maken dat mensen zich vertrouwd voelen en bereid zijn met elkaar in gesprek te gaan en lid te blijven. Juist door de onzichtbaarheid van deze rol en dus gebrek aan kennis erover komen veel online discussies niet van de grond. Dit is deel 1 van een tweeluik over de onzichtbaarheid van online faciliteren. Lees ook deel 2.

  

  Afgelopen week hoorde ik een verhaal over een medewerkster van een stadsdeel die door een enkel mailtje te sturen een groep jongeren wist te mobiliseren om met toezegging van €200 een volledig zelf georganiseerd evenement neer te zetten. Bij de presentatie van het project werd haar bijdrage als cruciaal genoemd. “Maar het enige dat ik heb gedaan is een mailtje sturen dat me een halve minuut tijd kostte!”

  Een heel ander verhaal ging over iemand van een andere organisatie die in LinkedIn een discussie was gestart over een specifiek onderwerp. Enigszins verbolgen vertelde hij dat er vervolgens niets gebeurde in die discussie. “Heb je dan wel een aantal mensen persoonlijk benaderd om te reageren in de discussie?” “Dat gaat toch allemaal vanzelf op het internet?!”

  Mensen in beweging krijgen lijkt soms vanzelf te gaan en lijkt soms volstrekt onmogelijk. Maar zo vanzelf gaat het eigenlijk nooit en als je tijd en aandacht schenkt aan mensen op de juiste manier kun je bergen verzetten.

  In het eerste voorbeeld kan ik mij voorstellen dat de stadsdeel medewerkster precies goed inschatte welke input de jongeren nodig hadden om aan de slag te gaan. Door via e-mail een toezegging te doen van een gering bedrag kregen de jongeren expliciet het argument in handen dat de gemeente achter het plan stond. Het gaf de jongeren het fiat om bij anderen aan te kloppen. Ze zag vervolgens dat er beweging was en kon zich daarna op de achtergrond houden. De jongeren die het evenement organiseerden hebben die steun als cruciaal ervaren. De medewerkster heeft met gevoel voor de behoeften van de doelgroep de juiste input geleverd.

  In het tweede voorbeeld heeft de man een verkeerde inschatting gedaan van activiteit binnen LinkedIn. Alleen een vraag publiceren is niet aantrekkelijk genoeg voor mensen om op te reageren. Vooral niet als de vraag door een onbekende gesteld wordt. De context lijkt dan te weinig op een vertrouwde omgeving voor mensen om bij te gaan dragen. De man heeft het werk dat nodig is om een levendige discussie te krijgen danig onderschat.

  Binnen de muren van je kantoor weet je wat je moet doen om iets te bereiken. Als je een vraag hebt dan loop je even langs bij de collega waarvan je denkt dat deze een antwoord heeft, of je kan verwijzen naar de juiste persoon. Als je een sessie organiseert om te brainstormen over nieuwe ideeën voor de organisatie, dan nodig je mensen persoonlijk uit en spreek je ze aan bij de koffieautomaat: “Je bent er woensdag toch ook bij?”.

  Zodra we online gaan lijken we al dit soort vaardigheden te vergeten. We zien dit soort activiteiten namelijk niet. We zien de starters van een discussie niet 10 e-mails versturen naar bekenden om te vragen of ze willen reageren om de discussie op gang te brengen. We zien niet de talloze moderatoren in fora verwijzen naar reeds bestaande discussies waar het antwoord of oplossing wordt gegeven. We zien de facilitator niet een e-mail versturen naar het communitylid dat ineens niet meer bijdraagt aan de groep.

  Online facilitatie is grotendeels een onzichtbare rol. Alleen de activiteiten die publiekelijk plaatsvinden in de communitysite of het forum krijg je te zien. Alle andere communicatie vindt achter de schermen plaats  en als je daar zelf nog nooit mee te maken hebt gehad kun je je alleen maar verwonderen over het feit dat er in jouw community niets gebeurt, maar dat ze bij ‘de buren’ de deur platlopen.

  Technologisch kunnen we het nu allemaal zelf. We kunnen zelf een Ning-groep beginnen, een forum op onze site installeren, een discussie in LinkedIn starten. Het ontbreekt veel mensen echter aan kennis over de onzichtbare rol van online faciliteren. In ons werk met directe collega’s vinden we het al moeilijk genoeg om deze katalysatoren te herkennen. Dat de jongeren de rol van de medewerkster als zodanig hebben herkend is in mijn ogen al heel bijzonder.

  Maar als we dit in het ‘normale’ leven al zo moeilijk herkennen, hoe kunnen we dit dan online herkennen en zichtbaar maken?

  Dat is de vraag waar ik in het tweede deel verder op in zal gaan.

  andere dienst

• Technology steward: belangrijke rol in online communities

  Datum: 2010.02.09 | Categoriën: Faciliteren | Antwoord: 0

  Een van de belangrijkste voorwaarden voor een geslaagde online community is de technologie waar de community gebruik van maakt en hoe de leden van de community gebruik (kunnen) maken van de technologie. Wenger, White en Smith gaan uitgebreid in op hun boek Digital Habitats op de verschillende strategieën die je kunt volgen met betrekking tot technologie-keuzes.

  De verschuiving van face-to-face naar online communities brengt allerlei nieuwe rollen met zich mee voor de leden. Een van die rollen is ‘technology steward’. Wenger, White en Smith omschrijven deze rol als volgt:

  “Technology stewards are people with enough experience of the working s of a community to understand its technology needs, and enough experience with technology to take leadership in addressing those needs. Stewardship typically includes selecting and configuring technology, as well as supporting its use in the practice of the community .” (bron)
  

  Anders gezegd heeft de tech steward zowel inhoudelijke kennis van de community als veel kennis van de technologie die ‘te koop’ is om in de behoeften van de community te voorzien.

  Verschillende activiteiten horen bij deze rol:

  • begrip hebben van de community, zodat je kan voorzien in de behoeften van de groep, soms zonder dat het expliciet wordt gezegd;
  • technologisch bewustzijn, zodat je weet welke tools beschikbaar zijn en de mogelijkheden ervan zijn;
  • selecteren en installeren, op basis van de behoeften van de groep het juiste gereedschap kiezen en het dan ook kunnen installeren voor gebruik;
  • adoptie en gebruik, ervoor zorgen dat je de leden ondersteunt bij het leren gebruiken van de nieuwe tools;
  • dagelijks gebruik, bijvoorbeeld de software updaten, back-ups maken, maar ook nieuwe leden toevoegen en nieuwe toepassingen van de tools ontdekken en introduceren aan de groep.

  De rol van tech steward hoeft niet exclusief van een persoon te zijn. Meerdere mensen kunnen deze rol tegelijkertijd vervullen. Het is zelfs belangrijk dat de groep niet teveel afhankelijk wordt van een enkele persoon die een dergelijke rol vervult. Iemand kan immers altijd besluiten de community te verlaten.

  Deze rol wordt helaas ook vaak over het hoofd gezien bij het vormen van communities, maar juist doordat online communities zo afhankelijk zijn van technologie om goed te kunnen functioneren is deze rol cruciaal. Als een platform technisch niet voorziet in de basale communicatiebehoefte van de leden zal het nooit tot een actieve community leiden.

  Hoe herken je dan een goede tech steward binnen jouw community? Veelal zijn tech stewards individuen die het van nature leuk vinden om te spelen met tools. Je herkent ze vast wel, zo’n type die jou als eerste uitnodigt voor het nieuwste online netwerk. Als zo iemand nou ook nog interesse heeft in hoe de activiteiten van de community uitgevoerd worden, heb je je technology steward te pakken.

  Het is belangrijk dat de leden van je community weten bij wie ze aan kunnen kloppen met technische vragen, net zoals we op kantoor de conciërge weten te vinden als er een lamp op het toilet stuk is.

  Ga voor jezelf nu eens na of je deze rol herkent bij je eigen community? Wie vervult deze rol? Misschien ben je het zelf wel. Weten anderen dat je deze rol vervult? En welke activiteiten je allemaal onderneemt om deze rol te vervullen?

  andere dienst